گزارش‌هاي سفر عمره: روضه رضوان از شبكه 2 سيما

هميشه مي‌شنيدم كه مي‌شود. مي‌گفتند مانند سفر زيارتي مشهد است كه وقتي بطلبد اسباب رفتنت خودبه‌خود مهيا مي‌شود. قرار بود ايده‌پردازي كنيم در مورد ماجراهاي يك سفر عمره. و بعد چنين شد كه اين ايده‌ها و سفر ما را همراه خود كرد.

محصول تصويري سفر عمره تيرماه 1388 از جمعه 880717 به نمايش در آمده است. هر جمعه كمي بعد از ساعت 8 شب، برنامه روضه رضوان از شبكه 2 سيما پخش مي‌شود.

چند دقيقه‌اي از بخش آغازين اين برنامه به روايت سفر ما اختصاص دارد. وارد حريم خصوصي زائران نشديم و در مجال‌هاي ممكن براي تصويربرداري موضوع‌هايي كه مي‌گويند بكر بوده را خلاصه كرديم.

از بدرقه‌هاي دسته‌جمعي گفتيم و از پديده‌هايي مانند خريد، ترافيك در مدينه و مكه، خورد و خوراك زائران و رستوران‌ها، برنامه‌ريزي سفر، آينده دنياي اسلام، Can  you speak English و هل تتكلم بالعربيه، مراعات‌هاي پزشكي سفر حج، مطالعه براي اين سفر، سوغات، حكايت‌هاي احد و شكاف كوه مقابل آن، غار حرا و ديگر عنوان‌هايي كه اميدوارم علاقه‌مندان مجال ديدنش را داشته باشند.

جداي از غيرقابل مقايسه بودن خود اين سفر يا هر رفت و آمد ديگري، همسفران بسيار خوبي داشتم: آقاي اميرحسين خرمشاهي، حسين آقاي خرمشاهي و دكتر مسعود فكري. جمع 4 نفره ما همراه با كاروان اعزامي از همشهري‌هاي تهراني 12 روزي را در اين عمره مفرده گذرانديم تا خاطره‌هاي آن را هميشه در ياد بگذرانيم. مثل همين عكسي كه حسين در صحن مسجدالنبي (ص) گرفته و فرصت‌هاي بكر ديگري كه بزرگوارانه برايم فراهم كردند. اين اولين سفر من به مبدا مختصات است.

راستي براي دوستاني كه هر يك در اين سفر يادي همراهم كردند، دو نماز مغرب و عشا ضبط كردم و سوغات آوردم. شنيدنش براي آن‌ها كه تجربه اين سفر را دارند تامل‌برانگيز است. فايل MP3 بخشي از نماز مغرب خوانده شده در خانه خدا را از اينجا برداريد. پيشنهاد مي‌كنم اين يادگار صوتي را با چشمان بسته و صدای بلند بشنوید. صدا با فاصله چند قدمی در از خانه خدا ضبط شده است. ضبط كردن صداي نجواها و همهمه‌هاي طواف هم يادگار خوبي است.

اين سفر بي‌نظير است. آرزو دارم هر آن كه آرزويش را دارد شش‌دانگ آن را با همه وجود تجربه كند.

تخیل علمی برای شبکه 1: مكمل‌ها و ريزمغذي‌ها

مجله علمي ما و ما، يكي از برنامه‌هاي گروه دانش و اقتصاد شبكه ۱ سيما است. اين برنامه شنبه‌ها حدود ساعت ۴ پخش مي‌شود. براي سري جديد آن بخشي با عنوان تخيل علمي تعريف شده است. آن‌چه مي‌خوانيد متن يكي از اين تخيل‌هاي علمي و مربوط به اوايل مهر ۱۳۸۸ است.

ويتامين‌ها و ريزمغذي‌ها

جاده زندگي پر از پيچ و خم‌هاي طي نشده است. هر چه در آن پيشتر مي‌رويم و به كشف تازه‌هايي از آن دست مي‌يابيم گمان مي‌بريم كه «حالا ديگر مي‌دانيم». و با رودررو شدن با هر ناشناخته‌اي باز به خود مي‌آييم كه «هنوز نادانسته‌هاي بسياري وجود دارند». خوب خوردن و خوب آشاميدن، از جمله عبارت‌هايي است كه در گذر زمان مدام در حال تغيير است. زماني وعده‌هاي منظم غذايي و مواد اوليه تهيه شده از زمين‌هاي كشاورزي مي‌توانست پاسخ‌گوي نياز‌هاي سلامت ما باشد. تماشاي عكس‌هايي كه در آلبوم‌هاي خانوادگي داريم و ديدن فيلم‌هاي قديمي روايت‌گر آرامش حاكم بر زندگي‌هاي شهري و روستايي هستند. صنعتي شدن و دود و دم امروز و انواع آلودگي‌هاي صوتي و تصويري، نياز به تغيير در خوردني‌ها و آشاميدني‌ها را در پي آورده. مصرف چندويتامينه‌ها كه به آن‌ها مولتي ويتامين مي‌گوييم و انواع مكمل‌هاي ريز و درشت، به فهرست غذايي ما افزوده شده‌اند.

با مرور مسيري كه طي شده تا به امروز برسيم و نگاهي به تحول‌هاي آينده، مي‌توان تولد پديده‌هاي جالبي را پيش‌بيني كرد. پيش‌بيني‌هايي كه بر مبناي نيازها و با توجه به مباني علمي قابل بازگويي هستند، نه تنها ايده‌پردازي‌هاي فانتزي و تخيلي. يكي از روندهاي تكامل دانش نوآوري نظام‌يافته، تاكيد بر تغيير فرم و حالت موارد دارد: جامدها، مايع مي‌شوند و بعد گاز و بعد در محيطي ناديدني، اثر خود را به جاي مي‌گذارند. روند ديگري مي‌گويد كه همه چيزهايي كه ما آن‌ها را مستقل مي‌بينيم، به مرور دوتايي و چندتايي مي‌شوند و تركيب مواد مختلف به ما فايده فراوان مي‌رساند.

مي‌توان براي روزگار آينده، چنين تصور كرد:

• مواد مفيد و برآمده از طبيعت، به شكل‌هايي جز آن‌چه امروز مي‌بينيم عرضه مي‌شوند. عسل را در پيشخوان مغزه به شكل حبه، خمير و  اسپري تصور كنيد!
• به جاي تزريق انسولين يا استفاده از قرص، وارد اتاقك‌هايي مانند باجه تلفن‌هاي سابق مي‌شويم و چند دقيقه بعد از فرايندي شبيه استشمام طبيعي، انسولين‌زده بيرون مي‌آييم.
• هنوز ميوه‌هاي تازه را از سبزي‌فروش محله مي‌خريم. در كنار آن ميوه‌هاي خشك شده و آب‌ميوه‌ها را نيز مي‌شناسيم. در آينده شايد از ميوه‌فروشي با چنين تبليغي يك قطره انار، سيب يا پرتقال بخريم: «براي اولين بار، يك قطره به جاي يك كيلو ميوه!»
• مثل زدن كليد روشن و خاموش برق و كولر خانه، مي‌توانيم هواي غني شده با مكمل‌هاي مختلف را در خانه به جريان در آوريم. در روز‌هاي ‌آينده، ديگر تنها تنفس اكسيژن را طلب نمي‌كنيم. شايد هوايي با طعم و خواص سوپ جو يا خورش قرمه‌سبزي هم از سازندگان دستگاه‌هاي تهويه مطبوع بخواهيم!
• كارخانه‌هاي فعال در زمينه توليد مكمل‌ها به جاي توليد خود مكمل‌ها، لوازم خانگي مرتبط با آن‌ها را به بازار مي‌دهند. دستگاه كوچك و ارزاني را روي ميز آشپزخانه مي‌گذاريم. با فشردن هر دكمه‌اش ادويه، چاشني، مكمل‌هاي داروي و هر نوع افزودني‌ لازم و ضروري، به شكل پودر از آن بيرون مي‌آيد. اين مكمل‌ها همه بر اساس آزمايش‌هاي تشخيص طبي و تجويز‌هاي پزشكي هستند و براي هر يك از اعضاي خانواده از فرمول خاص او پيروي مي‌كند.

روزگاري در دنياي پزشكي كسي تصور نمي‌كرد بشود به جز از راه دارو به درمان بيماران پرداخت. اولين جراحي‌ها، انقلاب بزرگي در اين عرصه از علم بودند. حالا كنار هم كه مي‌نشينيم مدام از گونه‌گوني انواع جراحي‌ها با هم مي‌گوييم. اين گوي و اين ميدان، شما به اين چند ايده چه مكمل‌هاي فكري اضافه مي‌كنيد؟

تخیل علمی برای شبکه 1: نانو فناوري

مجله علمي ما و ما، يكي از برنامه‌هاي گروه دانش و اقتصاد شبكه ۱ سيما است. اين برنامه شنبه‌ها حدود ساعت ۴ پخش مي‌شود. براي سري جديد آن بخشي با عنوان تخيل علمي تعريف شده است. آن‌چه مي‌خوانيد متن يكي از اين تخيل‌هاي علمي و مربوط به ميانه‌هاي شهريور ۱۳۸۸ است.

نانو فناوري

انگار دنيا بر عكس رشد ما انسان‌ها حركت مي‌كند! هر چه كودكي بزرگ‌تر مي‌شود واحدهايي كه با آن سر و كار داريد بزرگ‌تر مي‌شوند: سانتي‌متر و دسي‌متر و متر و كيلومتر. وقتي خودش بزرگ مي‌شود واحدهايي كه از آن‌ها مي‌شنود كوچك‌تر مي‌شوند: ميلي‌متر و ميكرو متر و نانومتر و مقياس‌هاي نديدني‌تر. اين حروف يوناني هر كدام‌شان يك دنيا معنا و مفهوم در پي دارند، انگار حكايت فلفل نبين چه ريزه را اولين بار براي اين‌ها نقل كرده‌اند. اگر نه براي ما همان ميلي‌متر هم بسيار ريز است.

اين كنجكاوي انسان به تغيير دادن همه چيز براي دست‌يابي به كاربردهاي بيشتر و بهتر، از وقتي گذرش به آزمايشگاه و ميكروسكوپ‌ها افتاد، به ملكول‌ها هم سرايت كرد و از وقتي دانشمندان توانستند در مقياس‌هاي نانو كار كنند، بسياري از نشدني‌ها شدني شده‌اند. اوايل همه از هم مي‌پرسيدند كه نانو چيست اما امروز مي‌دانيم كه نانو به تنهايي معنا ندارد و بايد به واژه دنبال آن توجه كرد: نانو شيمي، نانو كربن، نانو لوله، نانو متر. نانو خود فقط 10 به توان منفي 9 است و بس.

يكي از روندهاي تكامل معرفي شده در دانش نوآوري نظام‌يافته در مورد حركت از مقياس‌هاي ماكرو به ميكرو سخن مي‌گويد و بسياري از تحولات آينده دنيا را در گذار از تغيير ابعاد بزرگ به كوچك نمايان مي‌سازد. در نظر بگيريد كه هارد ديسك‌هاي اوليه را بايد با ليفتراك بلند مي‌كردند و امروز هر كدام ما يك فلش مموري بندانگشتي با ظرفيت هزاران هزار برابر آن هارد ديسك‌ها در جيب داريم.

اگر كاربردهاي دانش نانو در حوزه‌هاي مختلف توسعه بيشتري بيابند و به جاي نمونه‌هاي آزمايشگاهي كاربردهاي زندگي روزمره آن نيز فراگير شود، مي‌توان آينده را چنين تصور كرد:

• نمونه‌برداري‌هاي پزشكي در اندازه‌هاي ناديدني و سرسوزني. به جاي نمونه‌هاي رايج در آزمايشگاه‌ها، كافي است قطره‌اي از بزاق انسان يا حتي اثر بازدم او روي دستمال كاغذي را مورد آزمايش قرار دهيم. همه نتايج كنوني با همين نمونه‌هاي جزيي قابل استخراج مي‌شوند.
• پوشش‌هاي نانو تصورهاي امروزي ما را دگرگون مي‌كنند. مثلا لباس‌هاي نازك و سبكي كه بافت الياف آن‌ها مانع از عبور هواي سرد به لايه داخلي مي‌شود. به جاي لباس‌هاي ضخيم و سنگين تي‌شرت‌هاي گرم و سبك داريم.
• در نظر بگيريد كه بطري‌هاي آب معدني با پوشش نازكي از خود آب به بازار ارايه شوند! جايگزيني مواد پلاستيكي بسته‌بندي با چيزي از جنس محتواي آن بسته، مي‌تواند تحول‌آفرين باشد.
• نه فقط لباس‌هاي سبك و نازك مانع از خيس شدن ما به هنگام بارندگي‌ها مي‌شوند، بلكه برف پاك‌كن‌ها از روي شيشه‌هاي خودروها جمع مي‌شوند. شيشه‌هاي خودرو با داشتن لايه‌اي نازك روي آن‌ها، به سرسره قطره‌هاي باران و ذرات برف و هر نوع مايع ديگر بدل مي‌شوند.
• مواد خودترميم مثل آجرهاي ساختماني و بدنه خودرو، ما را از تعميرات بي‌نياز مي‌كنند. هر گاه آسيبي به سازه‌هاي ما وارد آيد، خودشان به مرمت و بازسازي خودشان مي‌پردازند تا مثل روز اول نو شوند.
• شيشه‌هاي نشكن، ميزهاي ضد خش، فلزات آسيب‌ناپذير، لامپ‌ها و لنزهاي مادام‌العمر، همه و همه زندگي ما را به سمتي مي‌برند كه امروز تصوير روشني از آن‌ها نداريم. اين‌ها در كنار بسياري نشدني‌هاي ديگر، جامه عمل به خود مي‌بينند. هر چند كه اين روزها پيراهن‌ها و كت و شلوارهاي داراي پوشش نانو در بازار ايران هم قابل خريد هستند؛ لباس‌هايي كه لكه‌هاي چاي و شربت روي آن‌ها نمي‌ماند و انگار خيس نشدني‌ هستند.

 شايد همين حالا به اين ايده‌ها بخنديم. اما وقتي چند سال ديگر آن‌ها را پيش روي خود ببينيم، خنده‌مان با تحسين همراه مي‌شود. شما با چيزهايي كه از دانش نانو مي‌دانيد، چه ايده‌هايي را در ذهن مي‌پرورانيد؟

تخیل علمی برای شبکه 1: گياهان دارويي

مجله علمي ما و ما، يكي از برنامه‌هاي گروه دانش و اقتصاد شبكه ۱ سيما است. اين برنامه شنبه‌ها حدود ساعت ۴ پخش مي‌شود. براي سري جديد آن بخشي با عنوان تخيل علمي تعريف شده است. آن‌چه مي‌خوانيد متن يكي از اين تخيل‌هاي علمي و مربوط به اوايل شهريور ۱۳۸۸ است.

گياهان دارويي

انسان از ديرباز براي حل كردن مساله‌هاي پيش روي خود، دست به دامان ايده‌هاي نو بوده. ايده‌هايي كه ابتدا تنها مي‌شد به آن‌ها خنديد. فكرهايي كه مجالي براي جدي گرفتن نداشتن. تا اين كه اهل دانش و كسي از ميان آن‌ها كه ايده را جدي مي‌گرفتند، به آن بپردازد و راه‌حلي اجرايي برايش پيشنهاد دهد. و بعد خنده‌ها به تعجب و در گام بعدي به تحسين تبديل مي‌شد.

روزها و سال‌ها و قرن‌ها از اخترا‌ع‌هاي اوليه بشري گذشته و حالا همه مردم دنيا خود را بازيگر عرصه ايده‌پردازي مي‌دانند. روزگار ما روزگار كشف راز و رمزهاي نوآوري است. حالا ديگر تنها ايده‌پردازي مهم نيست بلكه مبناي علمي‌ داشتن و بكر بودن و به اجرا در آمدن ايده‌هاي خلاق هم اهيمت دارند. نگاه تخيلي ما به موضوع برنامه برگرفته از پايه علمي بحث و برآمده از ابزارهاي دانش TRIZ يا تئوري حل مساله‌هاي ابداعي است. اين دانش را با نام نوآوري نظام‌يافته نيز مي‌شناسيم. شما در مورد آينده گياهان دارويي چه ايده‌هايي را تصور مي‌كنيد؟

با شنيدن واژه «گياه دارويي» 2 چيز از جعبه ذهن ما بيرون مي‌آيد: گياه و دارو. با نگاه به اجزاي تشكيل‌دهنده گياه چيزهايي مانند دانه، ساقه، برگ، گل و ويژگي‌هايي مثل عطر، طعم، رنگ و اندازه را نيز به ياد مي‌آوريم. خاك، كشاورز، گياهان ديگر، انسان‌ها، ماشين‌آلات كشاورزي، آب و باران و چيزهايي ديگري كه در محيط اطراف گياه به زندگي خود مشغول هستند را هم بايد به فهرست فكري خود اضافه كنيم. دارو و همه آن چه در مورد داروها ديده و شنيده‌ايم هم بخش ديگري از فكر ما را به خود اختصاص مي‌دهند.

بياييد اين طور خيالمان را به پرواز درآوريم: اجزاي زيرمجموعه گياه دارويي را به عوامل بيروني محيط آن ربط دهيم و بعد تصور كنيم كه چه چيزهاي تازه‌اي در آينده امكان‌پذير مي‌شوند؟

• در آينده گياهان دارويي محدود به آن چه تا امروز مي‌شناختيم نمي‌شوند. ميوه‌هايي با خاصيت‌هاي شناخته شده امروزي با پيشرفت دانش ژنتيك تغييرات جهشي خواهند كرد. پرتقال‌هايي خواهيم داشت كه مثل يك واكسن سرطاني عمل مي‌كنند. البته شايد نيرزد كه ما آب آن‌ها را بگيريم. شايد هم در داروخانه يكي دو تا از آن‌ها را براي يك خانواده بخريم.
• گياهان دارويي جايگزين برخي از ابزار و وسايل رايج زندگي ما مي‌شوند. مثلا سبزي خوردن كنار يك پرس چلوكباب، كار مسواك و خميردندان را هم براي ما انجام خواهد داد. فقط بايد بعد از سير شدن، چند دقيقه‌اي كاري به كار دهانمان نداشته باشيم تا اجزاي ريز سبزي وارد عمل شوند و خانه‌تكاني ميكروبي و فيزيكي خود را انجام دهند.
• پيوندهاي جديدي از گياهان دارويي منجر به تولد گونه‌هاي جديدي از داروهاي اعجاب‌آور مي‌شوند. تصور كنيد كه با بوييدن برخي از گياهان، واكسن چند نوع بيماري يك‌جا و بدون نوشيدن شربت يا وارد عمل شدن سرنگ و آمپول به بدن شما مي‌رسند.
• شايد هم كنار خيابان اتاقك‌هايي كوچكي مستقر شوند كه در آن‌ها با ورود چند كد شامل مشخصات هر يك از ما مثل سن و قد و وزن و نوبت قبلي استشمام رايحه يا استفاده از گياه، تجويز الكترونيكي گياهي دارويي جديدي صورت گيرد و با باز شدن در و يكي دو دقيقه تامل در اتاقك، سر حال و قبراق به ادامه زندگي روزانه خود مشغول شويم.
• يا آن كه با ورود الياف دارويي به بازار، لباس‌ها و مبلمان و روزنامه‌هايي كه در دست مي‌گيريم هر كدام متناسب با تشخيص‌هاي دقيق پزشكي، نقش درماني را هم ايفا كنند. پوشيدن همراه با درمان، بهبود سلامتي همزمان با نشستن يا خواندن، شايد امروز باورپذير نباشد!
• گياهان از ترافيك و آلودگي‌هاي ناشي از آن به سطوح مي‌آيند و نسل‌هاي جديدي از خودشان را متولد مي‌كنند كه آلودگي‌هاي محيط را مي‌گيرد و رايحه خوش را همراه با هوايي پاك به محيط اطراف هديه مي‌كند. البته به بهانه‌ اين تخيل، ما مجوزي براي ترك وظيفه‌هاي زيست‌محيطي‌مان نداريم.
• با كمك فناوري‌هاي جديد و ابزارهاي ديجيتال، با يك نگاه مي‌توانيم گياهان خوردني را دسته‌بندي كنيم. كافي است ميوه‌اي را از روي پيشخوان برداريم تا به كمك دستگاه كدخوان ميوه‌فروش محله، از اجزا و تركيبات آن آگاه شويم. فراتر از اطلاعات درماني و خواص پزشكي گياه، نام كشاورز، نشاني زميني كه در آن كشت شده، مسيري كه حمل شده تا به اين‌جا برسد و حتي مقداري كه براي مصرف ما توصيه مي‌شود بخشي از اطلاعات صوتي يا تصويري قابل انتقال به من هستند.
• راستي! شما كه چاي با طعم انواع ميوه‌ها را تجربه كرده‌ايد يا پيوند بين برخي ميوه‌هارا مي‌شناسيد، نظرتان در مورد پرتقال ريحاني، سيب زعفراني، هويج گندم يا برنج چيست؟ تصور مي‌كنيد چه نوشابه‌هاي جديد و چه جويدني‌هاي تازه‌اي به بازارهاي آينده مي‌آيند؟ آدامس قارچ، لواشك گل گاو زبان ... اين‌ها را راحت مي‌توان حدس زد، فكرتان را به دورترها پرواز دهيد...

شايد همين حالا به اين ايده‌ها بخنديم. اما وقتي چند سال ديگر آن‌ها را در پيشخوان فروشگاه‌ها ديديم، خنده‌مان با تحسين همراه مي‌شود.

بازخورد تماشای برنامه TRIZ شبكه 4

گفتگو كردن در مورد كار و زمينه تخصصي براي جمع دوستان و گاه اعضاي خانواده پيش مي‌آيد. در مورد موجود عجيب و ناشناخته TRIZ هم ما بسيار مورد پرسش قرار گرفته‌ايم. گاهي دوستان نزديك‌ترم به شوخي مي‌گفتند اين كه مردم را با آن سر كار مي‌گذاريد، چيست؟ و بعد ايده‌هاي مختلف و فانتزي حين سفر يا مهماني را به TRIZ نسبت مي‌دادند. ... اين‌ها گذشت تا برنامه‌هاي توليد شده براي آشنا كردن مردم با TRIZ سال 1386 از شبكه 4 سيما پخش شد.

قسمت دوم يا سوم كه پخش شد، مجيد زنگ زد و چيز جالبي گفت. مهندس مجيد خان ما، مدير فناوري اطلاعات يكي از شركت‌هاي صنعتي بزرگ است (آن زمان بود). گفت كه چطور با همين چيزهايي كه در برنامه ديده و شنيده توانسته صرفه‌جويي كلاني در شركت كند. از او خواهش كردم ماجرا را بنويسد و نوشت.

«مساله ما در شركت برقراري ارتباط بين 4 ساختمان مجموعه كارخانجات يكي از مشتريانمان بود. مجموع فاصله‌ها 700 متر و تعداد كامپيوترها 100 دستگاه هستند. توصيه شركت مهندسي مشاور اتصال هر 4 ساختمان با استفاده از فيبر نوري و شبكه داخلي CAT6 با هزينه‌اي حدود 150 ميليون تومان بود.

با ديدن برنامه و جدي‌ گرفتن اين كه شايد راه ديگري هم وجود داشته باشد. به مفهوم كاركرد فكر كردم و راه‌حل جديدي يافتم: ساختمان جديدي بسازيم و شبكه داخلي CAT6 را در آن مستقر كنيم. فايده‌هاي اين طرح جديد از اين قرارند: ارتباط فيزيكي نزديك‌تر، نگهداري شبكه با هزينه كمتر، پايين‌تر بودن هزينه‌هاي اداري، آزاد شدن فضاي 4 ساختمان، استفاده از امكانات تاسيساتي جديد در محل ساختمان نوساز»

مجيد مشتري TRIZ شد، چون مساله‌اي داشت و برايش به كمك مفاهيم ساده دانش نوآوري نظام‌يافته راه‌حل يافت. اين راه‌حل صرفه مالي خوبي در پي داشت. حالا در يكي از دور هم نشستن‌ها بچه‌ها در مورد TRIZ بپرسند مي‌توانم از مجيد خواهش كنم كه برايشان نمونه بياورد.

گاهي شوخي‌هاي ما جدي مي‌شوند و گاهي برنامه‌هاي تلويزيوني در كارهاي جدي ما اثر مي‌گذارند. مرز شوخي و جدي به اندازه لبخند زدن به فكرهاي موجود و تولد انديشه‌هاي جديد است.

روز از نو: 10 و 17 شهریور با دو معلم کهنه‌كار

گهفته گذشته و این هفته روز سه‌شنبه در روز از نو، ۲ ميهمان عزيز، شريف و نجيب داشتيم. ۲ معلم از دو نسل كه هر كدام نسل‌هاي خوبي تربيت كرده‌اند و امروزه شاگردانشان هم زنان و مردان بزرگي هستند.

آقاي علي ترابيان متولد آذرماه ۱۳۰۸ از ۲۰ سالگي معلم شده‌اند و ۵۶ سال به گفته خودشان پاي تخته بوده‌اند. نكته‌هاي اثرگذاري در صحبت‌هاي ايشان مورد اشاره بود: كهنه شدن دانش معلم‌ها، پيامدهاي منفي اجبار براي آموزش بر اساس كتاب‌هاي درسي از پيش تعريف شده، آفت‌هاي آموزش بي‌برنامه و بروز بي‌كاري، مدرك‌گرايي در جامعه و ...

چند دقيقه قبل، دوستي پاي مسنجر بود و از تماشاي برنامه بازخورد مي‌داد. واژه‌هايي اين‌چنين را در مورد اين معلم هندسه و رياضي به ‌كار برد: lovely, simple, strong, frank و حتا مي‌گفت كه نمي‌توان از كنار عصاي ايشان هم بي‌تفاوت گذشت.

آقاي ترابيان معلم آقاي اسفنديار معتمدي هستند. هستند، چون ارتباط خود با اين دانش‌آموز 10 ساله‌شان را از سال 1328 تاكنون حفظ كرده‌اند. آقاي معتمدي با سال‌ها تجربه معلمي (بيشتر فيزيك) و ترجمه و تاليف بيش از 70 جلد كتاب (سري به آدینه بوک بزنيد و نتيجه جستجوي نامشان را ببينيد) بي‌تكلف و بي‌ادعا هنوز كار مي‌كنند.

شنيدم و در عكس‌هايي هم ديدم كه كتابخانه فوق‌العاده جامعي در منزل آقاي اسفندياري طي سال‌ها مهيا شده است. اميدوارم در روزهاي نزديك به دعوت ايشان آن‌جا را از نزديك ببينم.

ايشان پس از اين همه سال كار معلمي، بر اهميت پيش‌دبستاني و مهدكودك و دبستان و شكل‌دادن خميرمايه بچه‌هاي اين مرز و بوم تاكيد داشتند و خودشان هم در اين دو سه سال اخير بر آماده‌سازي كتاب‌هايي در اين زمينه همت گمارده‌اند. (آشنایی بیشتر با اسفندیار معتمدی)

مهدكودك و پيش‌دبستاني از سوي متخصصان باتجربه‌ ديگري مثل نيكولاي خومنكو و همكاران ديگر اهل خلاقيت و TRIZ مورد توجه است. انگار بايد از همين حالا جوان‌ترها به اين سن و تربيت نسل بپردازند.

روز از نو: بيننده‌اي از زابل

امروز با يكي از بينندگان برنامه كه از زابل تماس مي‌گرفت صحبت كردم. مي‌گفت برنامه‌هايي كه در آن از آموزش و روش‌هايي كه بايد تغيير يابند براي ايشان تامل‌ برانگيز بوده‌اند: «به عنوان مادر دو سه فرزند، فكرم مشغول اين موضوع بود كه آيا بايد صبر كنم تا وزير و مدير و معلم و مدرسه آن طور كه شايسته بچه‌ها است به بهبود اوضاع آموزشي بپردازند، يا بايد دست به كار شوم و نقش پررنگ‌تري ايفا نمايم.»

و كنجكاو بودند بدانند كه بايد براي يادگيري زبان انگليسي به عنوان زبان دوم، چه كرد؟ چه نسخه‌اي براي بچه‌هاي دبستاني و چه توصيه‌هايي براي دانش‌آموزان دبيرستاني مي‌توان داشت؟

سال 1385 در كنفرانس استراتژي‌ها و تكنيك‌هاي حل مساله، مهندس نويدادهم (اكنون دبيركل شوراي عالي آموزش و پرورش هستند) يكي از سخنران‌هاي افتتاحيه بودند. در صحبت‌هايشان گفتند: اگر مساله‌هاي آموزش و پرورش حل و بچه‌ها حل شود، بسياري از مساله‌هاي جامعه اصلا ايجاد نمي‌شوند».

به مادر زابلي، پيشنهاد كردم ماجرا را با بازي پيش ببرد. از ميان هزاران واژه و مفهوم انگليسي، تلاش كند تا ندانسته‌هايشان هزاران منهاي يك شود. به بهانه كارتون ديدن، كتاب خواندن، گوش دادن به اخبار و هر شيوه ديگري، معماي يافتن معناي لغت و عبارت را به يك عادت روزانه تبديل كنند.

راستي براي اين مادر دل‌نگران آينده كودكانشان، شما چه پيشنهادي داريد؟

سفر: دیدار از مبدا مختصات

«اين هم يكي از سفرهاي زندگي است. سرزمين عربستان و حضور در جغرافيايي كه روايتش را در كتاب‌هاي تاريخ خوانده‌ايم. براي كسي كه خود را مسلمان مي‌داند اين سفر، يكي از بايدهاي پندآموز زندگي است.» حافظه‌ام را كه بكاوم از اين قبيل توصيف‌ها فراوان به خاطرم مي‌آيد و پناه بردن به واژه‌هاي زيبا و فلسفي و گاه آن‌قدر پيچيده كه خود راوي هم به دشواري تلفظش مي‌كند، چه برسد به ...

در استوديو شماره 21 ساختمان رنگي (این ساختمان تولید است و ساختمان اداری شبکه ۲ سیاه و سفید نام دارد)، انتهاي خيابان الوند و بالاي ميدان آرژانتين، در ساختمان شبكه 2 سيما نشسته‌ام و اين سطرها را رتوش مي‌كنم. آن طرف مقابل من، برنامه «روز از نو» ادامه دارد و سي‌صد و چندمين قسمتش زنده زنده در حال پخش است. در مورد اين سفر نمي‌دانم براي ديدگان محترم مردم اين برنامه و آن ديگري كه از همين شبكه پخش خواهد شد (به گمانم نوبتش ماه مبارك رمضان است) چه سوغات خواهيم آورد. تا جمعه وقت داريم هنوز تا بگرديم و فكرها را به سامان برسانيم و شنبه كه آسمان تهران را به سوي زمين مدينه ترك كرديم، ديده‌ها را ثبت كنيم و جمع‌ كنيم و تا آخر فرصت ماندن در مكه و برگشتن به تهران آن‌ها را به روايت‌هاي كوتاه كوتاه براي غايبان اين سفر بازگو نماييم.

هر كه را ديدم و از اين سفر اطلاع داشته، سفارش دعا در فهرست انجام شدني‌هاي اين سفر و ليست ماموريت‌هايم ثبت كرده، حالا مي‌خواهم از همه آن‌ها و شما التماس دعا داشته باشم و حلاليت. اين بار نمي‌دانم چه مي‌شود و مي‌گذرد و كدام مذاكره و ماموريت بايد انجام شود.

شايد بشود و از آن‌جا هم چيزهايي اين‌جا نوشت و از شما بازخورد گرفت. شايد هم آن‌جا، دنياي مدرن ديجيتال و آنالوگ را بشود دوازده روزي به حال خود رها كرد. اما دوربين كه با ماست. شايد مهربان‌تر از هميشه باشد. قرار نيست خلوت كسي را به هم بزنيم يا از احوالاتش و تغييراتي كه كرده بپرسيم، قرار است مشاهداتي داشته باشيم تا حد توان غيرتكراري و پاسخ پرسش‌هاي مختلفي را بيابيم كه هنوز بعضي‌شان را حتا نمي‌دانيم كه چه هستند.

از همه طلب حلاليت دارم و اميد به ديدار ...

روز از نو: 3 خرداد ـ TRIZ ژاپني و موفقيت پدر و پسر

دكتر تورو ناكاگاوا Toru Nakagawa استاد انفورماتيك دانشگاه اوزاكا گاكوئين ژاپن حدود 1 سال ديگر بازنشسته مي‌شود. وي سردبير پايگاه TRIZ ژاپن است. خودش وب‌سايت را اين‌طور نام‌گذاري كرده: TRIZ Home Page in Japan آرم معروف اين پايگاه هم با ايده‌اي از دكتر ناكاگاوا به سادگي طراحي شده است.

رسيدگي به محتواي به روز و غني اين وب‌سايت كار موظف وي به عنوان استاد دانشگاه نيست، بلكه دكتر ناكاگاوا تقريبا روزي 2 ساعت را داوطلبانه به اين دلمشغولي اولويت‌دار خود اختصاص مي‌دهد. بين همكاران TRIZي ما در سراسر دنيا معروف است كه «تورو را در همه كنفرانس‌هاي دنيا مي‌توانيد ببينيد.» بيشتر اين كنفرانس‌ها را با همسرش سفر مي‌كند؛ از آمريكا گرفته تا روسيه و خود ژاپن. مي‌رود، خوب گوش مي‌كند، مدام يادداشت برمي‌دارد، عكس مي‌گيرد، تحليل مي‌كند و انتشار مي‌دهد. با وجود آن كه بيش از 60 سال سن دارد از كار و زندگي با TRIZ خسته نمي‌شود و معمولا هم با ايده‌هايي جديد به مجامع TRIZ مي‌آيد. او به آن‌چه در ايران گذشته نيز بسيار علاقه‌مند است و پيشنهاد دارد كه در سمپوزيوم سالانه TRIZ ژاپن آن چه براي ترويج دانش نوآوري نظام‌يافته در اين مرز و بوم انجام شده را در قالب سخنراني در سمپوزيوم امسال يا سال آينده براي هموطنان ژاپني وي ارايه دهيم.

اين مقدمه بهانه معرفي دكتر ناكاگاوا بود تا به نمونه تجربه‌ جالب و ساده ژاپني يك پدر و پسر در به‌كارگيري TRIZ بپردازم. چيزي كه يك‌شنبه 3 خرداد، حدود ساعت 7 صبح در برنامه تلويزيوني روز از نو (شبكه 2 سيما) براي بينندگان روايت شد.

پسري دبيرستاني مي‌خواهد براي تمرين يا مشق تابستاني خود روي اين مساله كار كند: عنكبوت آبي چطور روي آب مي‌آيستد و سر مي‌خورد؟ و بعد با توصيه پدر به جاي اين كه فقط به جستجوي منابع علمي موجود بگردند، تصميم مي‌گيرند مكانيزم كار عنكبوت آبي را كشف كنند و سپس خودشان يك نمونه واقعي هم بسازند: چيزي كه بتواند روي آب بايستد و سر بخورد. آشنايي پدر با TRIZ به 6 ماه قبل برمي‌گردد كه به واسطه شركت در يك دوره آموزشي در محل كار خود با اين دانش آشنا مي‌شود.

و بعد قصه رفاقت كشف پدر و پسر با هم و بعد رقابت آن‌ها در ساختن نمونه پروتوتايپ جدا از هم روايت مي‌شود. كل ماجرا در پايگاه TRIZ ژاپن آمده است: http://www.osaka-gu.ac.jp/php/nakagawa/TRIZ/eTRIZ/epapers/e2009Papers/eMiyanishiTRIZSymp2008/eMiyanishi-TRIZSymp2008-090416.html

هم نتيجه كار اين پدر و پسر ژاپني جالب است و هم پيامد مقاله شدن و ارايه آن در Japan TRIZ Symposium 2008. نتيجه كار پدر و پسر را در فايل انتشاريافته كارشان بايد يافت. مقاله ايشان از سوي شركت‌كنندگان سمپوزيوم به عنوان بهترين مقاله انتخاب شد!

چند نكته به نظرم شايسته پررنگ شدن است: پدران و مادراني كه در دوره‌هاي آموزشي شركت مي‌كنند. تكليف‌هاي مدرسه و تابستان. آموزش و پرورش. مستند كردن كارهاي ساده زندگي‌مان. دنيا را به زبان بين‌المللي از كارهاي خوب خبردار كردن.

راديو گفتگو: قيمت پرواز در بازار ايران!

يكي از يك‌شنبه‌ شب‌ها در برنامه سؤال كه 9 شب از راديو گفتگو (موج 103.9 روي باند FM) پخش مي‌شود، پرسش‌هاي محمود كريمي و پاسخ‌هاي مهندس علي‌اكبر زينلي را خواهيد شنيد.

مهندس زينلي حدود 23 سال است كه در صنعت هوايي كشور كار مي‌كند. زمان دانشگاه با همراهي در پروژه‌هاي جهاد دانشگاهي به صنايع دفاع راه يافته و پس از سا‌ل‌ها كار اجرايي و عملياتي، كار مورد علاقه‌اش را حالا در بخش خصوصي دنبال مي‌كند. او مديرعامل و رييس هيات‌مديره شركتي است كه «فناوري هوادرياي قشم» نام دارد و در بلوار درياي شهرك غرب قرار دارد. وي در «اتحاديه صنايع هوايي و فضايي ايران» هم كه هنوز جوان است و دو سال هم از تاسيسش نمي‌گذرد عضو هيات‌مديره و دبير است. اتحاديه در تهرانسر، بلوار گل‌ها، بين كوچه دهم و دوازدهم، در مركز كارآفريني شهرداري منطقه واقع شده. براي آشنايي با اتحاديه و 62 عضو آن اين وب‌سايت را بايد ديد: www.iasia.ir

از او قيمت‌هايي را گرفتم كه براي علاقه‌مندان پرواز بايد جالب باشد:

• هواپيماي سبك وارداتي را مي‌توان از حدود 50 ميليون خريد كرد. البته شرايط دارد و نشدني هم نيست.
• هواپيمايي سبك ايراني را با حدود 100 ميليون تومان به بالا مي‌توان مالك شد.
• براي تجهيز بيشتر هر هواپيما مي‌توان پول بيشتر داد و كابين مدرن‌تري را مهياي پرواز كرد.
• براي آموزش خلباني و دريافت مدرك به اندازه انگشتان يك دست آموزشگاه داريم و حدود 4 ميليون تومان هم خرج دارد.
• در شهرهاي مختلف تعدادي فرودگاه مناسب براي پرواز داريم.
• پرواز با اين هواپيماها بيشتر جنبه لذت بردن از پريدن دارد و براي جابه‌جايي و سفر هنوز نقص قانون داريم.
• پروازهاي حدود 5 كيلومتر از فرودگاه‌هاي مشخص شده (مثلا نزديك آبيك قزوين يا انتهاي اتوبان شهيد بابايي تهران) قابل انجام هستند.

دبير اتحاديه صنايع هوايي و فضايي ايران كه مجوز فعاليت‌هاي خود را از اتاق بازرگاني گرفته است، اعتقاد دارد گردش مالي چند ميليارد توماني شركت‌هاي خصوصي فعال در صنعت هوا فضا (بازرگاني، قطعه‌سازي، نگهداري و تعميرات و ...) پتانسيل چندين برابر شدن را دارد. واضح است كه كارفرماي بسياري از اين پروژه‌ها نهادهاي خاص دولتي هستند.

اميدوارم چنين شود و شوق پرواز، دانش و توانمندي‌هاي ايرانيان را هم اوج دهد.

يك سال با «روز از نو» در شبكه 2 سيما

روز دوشنبه 28 ارديبهشت ماه 1388 كه برسد، درست 1 سال از آغاز پخش روز از نو مي‌گذرد.

در اين برنامه صبحگاهي شبكه 2 سيما (كه پس از برنامه ديدني و بسيار موفق مردم ايران سلام روي آنتن رفت) از ابتدا بحث‌هاي دانش‌محور و گفتگوهاي علمي نيز به عنوان بخشي ثابت از برنامه طراحي شدند. همچنان روزهاي يك‌شنبه و سه‌شنبه حدود ساعت 7 صبح، ميزبان موضوعي از حوزه دانش و ميهماني مرتبط براي گپ و گفت هستيم. چند ماه اول برنامه پنج‌شنبه‌ها هم جزو روزهاي علمي حرف زدن در برنامه و عمدتا به پزشكي پرداختن بود.

باور اهميت بازخورد مخاطب و مشتري برنامه و تلاش براي بهبود آن، ما را مدام با تكاپوي جستجوي آراي بينندگان برنامه همراه مي‌كند. به جز مكانيزم‌هاي داير برنامه و شبكه، مانند دريافت تماس‌هاي تلفني، SMSها و ايميل، نياز داريم تا از ارتباط‌هاي رو در رو و نظرهاي ثبت شده روي وبلاگ‌ها و ... هم بهره گيريم.

اگر تماشاگر روز از نو بوده‌ايد يا چيزي در مورد آن به گوش‌تان خورده يا جايي نكته‌اي راجع به اين برنامه تلويزيوني خوانده‌ايد، لطفا آن را با ما در ميان بگذاريد. گفتگوهاي جذاب، نكته قابل توجه در برنامه، كشف چيزهاي جديد به واسطه مباحث برنامه و مواردي از اين قبيل همه قابل اشاره هستند.

• پيامك برنامه: 30000202
• ايميل: roozaznow AT irib DOT ir
• تلفن‌هاي روابط عمومي شبكه: 88771101
• تلفن برنامه (بين ساعت 06:40 تا 09:00 صبح): 88771104

پذيراي ايده‌ها و پيشنهادهاي شما هستيم و از طرح موضوع‌هايي كه فكر مي‌كنيد جاي آن‌ها در روز از نو خالي است،‌استقبال مي‌كنيم.

نظرهاي دريافتي از شما تا روز يكشنبه 27 ارديبهشت، امكان بازتاب در روز سالگرد برنامه را دارند.

روز از نو: 6 اردیبهشت ـ دکتر توردی و شبیه‌سازی در ترافیک

يك‌شنبه ۶ ارديبهشت ۱۳۸۸ در گفتگوي دانش‌محور روز از نو ۲ مهمان داشتيم: دكتر الكساندر توردي Alexandre Torday و مهندس سهيل مرداني. هر دو زمينه تخصصي كارشان شبيه‌سازي و سيستم‌هاي اين بحث علمي است. تجربه‌هاي خوبي در زمينه ترافيك و پيش‌بيني‌ها و ارايه راه‌حل دارند.

دكتر توردي متولد 1975 سوئيس است و در اسپانيا زندگي مي‌كند. بسيار مشتاق سفر دوباره و مفصل به ايران بود و قرار است همراه با گروهي تور جاده ابريشم را تا سال آينده اجرا كنند.

خلاصه‌اي از گفتگوي انجام شده در روز از نو را ايسنا منتشر كرده و در نسخه چاپي روز يك‌شنبه 13/02/1388 روزنامه خبر هم شنيدم كه در صفحه وسط، آن را به نقل از ايسنا درج كرده‌اند.

اصل خبر را مي‌توانيد از اينجا بخوانيد: http://isna.ir/ISNA/NewsView.aspx?ID=News-1329510

ترافيك يك مساله مهم جهاني است و تهران مانند بسياري از شهرهاي دنيا با ترافيك دست و پنجه نرم مي‌كند.

به گزارش سرويس «شهري» خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، پروفسور آلكس توردي (Alex Torday) استاد ترافيك دانشگاه‌هاي لوزان (سوئيس)، بارسلون (اسپانيا) و توكيو (ژاپن) افزود: ترافيك از سه منظر «رفتار و فرهنگ رانندگي»، «استفاده از فن آوري‌هاي جديد» و «مديريت سفرهاي درون شهري» مي‌بايست مورد توجه قرار گيرد.

پروفسور توردي افزود: از نكات عجيب رانندگي در تهران اين است كه رانندگان تا آخرين لحظه تصميم نمي‌گيرند و يك دفعه سر يك پيچ يا در محل يك خروجي به صورت لحظه‌اي تصميم مي‌گيرند كه بپيچند.

اين استاد سوئيسي كه به منظور شركت در «همين كنفرانس مهندسي حمل و نقل و ترافيك ايران» به كشورمان سفر كرده بود، تصريح كرد: رانندگان در تهران كم توجه و بي دقت رانندگي مي‌كنند و تغيير مسيرهاي ناگهاني نه تنها بر روي جريان ترافيك اثر منفي مي‌گذارد بلكه ظرفيت بهره وري معابر را نيز تحت تاثير قرار مي‌دهد.

پروفسور توردي پيش از ترك كشورمان، حركات مارپيچ رانندگان ،‌ورود موتورسواران به پياده روها و عبور عابران پياده در هر نقطه از خيابان‌ها را از جمله نكات عجيبي دانست كه در تهران با آنها روبرو شده و اضافه كرد: حركات عجيب رانندگان، موتورسواران و عابران پياده در تهران باورنكردني است.

اين استاد ترافيك تجميع و تمركز مجتمع‌هاي تجاري و مراكز خريد كه به عنوان بورس خريد يك نوع كالا را از جمله دلايل ايجاد سفرهاي غير ضروري دانست و گفت: امروزه در شهرهاي پيشرفته به جاي اينكه مراكز فروش كالاهاي مشابه را يكجا متمركز كنند، نسبت به توزيع آنها در نقاط مختلف شهر به منظور دسترسي آسان شهروندان اقدام مي‌كنند.

پروفسور توردي كه تحقيقات مفصلي در مكه،‌مادريد و سنگاپور داشته در پايان خاطر نشان كرد: امروزه در بسياري از شهرهاي جهان مانند مكه با توجه به تعداد زياد زائران و شهرهاي پرجمعيت هند و حتي تهران،‌علاوه بر تردد حجم انبوه خودروها در مسيرهاي سواره، شاهد حركت موج عظيم انسان‌ها در مسيرهاي پياده سهيتم كه اين دو موضوع مي‌بايست به صورت همزمان مورد توجه قرار گيرد.

انتهاي پيام/ كد خبر: 8802-07776

روز از نو: 30 فروردين و 1 ارديبهشت ـ قصه‌هاي مهاجرت

اين قصه همگاني نيست، اما كم نيستند دوستاني كه اگر نگاهي به دور و برشان بندازند، بيش از يك دوست و آشنا و فاميل را مي‌توانند بيابند كه رفته، در حال رفتن است، علاقه‌ به مهاجرت دارد يا حرف رفتن را مي‌زند.

موضوع دو گفتگو از صبح‌هاي شبكه 2 ما، مهاجرت بود. پيامد گفتگوي اول و بازخوردهاي آن و تاكيد تهيه‌كننده برنامه به رها نكردن بحث و روايت ناگفته‌هاي نوبت اول، و پيش رو بودن سفر مهمان ما مهندس محمد شكرچيان (به استراليا) سبب شد تا دومي با فاصله‌اي كم اتفاق افتد.

خلاصه‌اي از آن چه در برنامه طرح شد را مي‌توان بدين شرح مرور كرد:

• قرار نيست در مورد اين كه اينجا خوب است و آن‌جا بد، يا به عكس به قضاوت بنشينيم. اينجا، ايران ما است و آن‌جا، سرزميني متفاوت. هر يك «هستند» با همه مشخصات و جغرافيا، اقليم، فرهنگ، تمدن، مذهب و ...
• به جاي جمع‌بندي و تصميم گرفتن براي ديگران، به حلاجي اطلاعات و يافته‌هايمان از ديگر كشورها (مانند استراليا و كانادا كه مقصد بسياري از مهاجران امروزي هستند) بپردازيم. تصميم را كسي مي‌گيرد كه مساله‌اش مهاجرت است. ما اطلاعات را با روايتي صادقانه به او بدهيم.
• تمركز صحبت‌هاي ما بر سير مهاجرت 25 تا 40 ساله‌هاي ايراني است كه با ويزاي كار طي 7 يا 8 سال اخير رفته‌اند. آن‌ها كه به دلايل رخدادهاي خاص اجتماعي و سياسي از ايران رفته‌اند، مخاطب و موضوع گفتگوي ما نبودند.
• مهاجران همه حقيقت را نمي‌دانند! كسي هم نيمه پنهان را برايشان روايت نمي‌كند. خودشان اين نيمه ناشناخته را با پرداخت بهاي سنگين درك و لمس مي‌كنند، اما نه در زمان و دوره تصميم‌سازي يا تصميم‌گيري، بلكه وقتي تصميم در حال اجرا است.
• آگهي‌هاي روزنامه و بليبورد و بروشورهاي مشوق مهاجرت، رؤياهاي زيبا و پوسترهاي جذاب را نشان علاقه‌مند مهاجرت مي‌دهند. هستند در بين مشاوران و وكلاي آگهي‌دهنده كساني كه حتي نوشتن صحيح سيدني به زبان انگيسي را نمي‌دانند و هيچ وقت هم از ايران خارج نشده‌اند. اما كارمندانشان شما را براي مهاجرت راهنمايي مي‌كنند!
• بهاي جسمي و روحي مهاجر شدن را هم فرد مهاجر و نزديكانش در خارج از ايران مي‌پردازند و هم دوست و خانواده و فاميل و ... در ايران. اصلا هم تعارف‌بردار و قابل توجيه نيست.
• گروه زيادي از آن‌ها كه به عنوان مهاجر داراي تخصص و يا كارشناس از ايران مي‌روند، دلايلي مثل ضعف در مديريت مياني جامعه را به عنوان دليل اصلي برمي‌شمرند. به روايت ميهمان برنامه، ايشان مي‌فهمند كه مي‌شود روزي 2.5 ساعت در ترافيك شهري عمر تلف نكرد و راه‌حل‌هاي مشخص هم براي بسياري از مساله‌هاي به ظاهر غيرقابل حل در جامعه مي‌شناسند. اما چون كاره‌اي نيستند، نمي‌توانند اثر كارشناسي خود را بر بهبود جامعه بگذارند. اين‌ها تا 1 هفته پيش از رفتن هم در ايران به تلاش سازنده خود ادامه مي‌دهند و بعد سفر هجرت را آغاز مي‌كنند. اينان هم‌چنان دوست دارند در ايران زندگي كنند.
• گاهي مهاجران به سبب تعصب ماندن يا غرور برنگشتن، مسيري كه با ماندن در خارج رو به پيشرفت نيست را ادامه مي‌دهند و برنمي‌گردند.
• بسياري از كساني كه از ايران مي‌روند مدام از دوستان و خانواده ساكن در ايران خود، از اخبار و رويدادهاي ايران مي‌پرسند ولي هنوز مي‌گويند كه مي‌خواهند خارج بمانند. انكار علاقه‌شان به برگشت همراه با مدام جوياي احوال ايران بودن، معناي دوگانه مي‌دهد.
• در بازي مهاجرت، يا نتيجه «برنده ـ‍ برنده» است و يا (معمولا) «بازنده ـ برنده». به هر شكل معادله گونه‌اي تنظيم مي‌شود كه كشور مهاجرپذير، حتما برنده باشد.
• هر روز آزمون IELTS حدود 400 شركت‌كننده دارد كه هر يك 221.000 تومان حق ثبت نام مي‌دهند. 88.000.000 تومان براي هر روز آزمون از سوي آزمون‌دهندگان پول پرداخت مي‌شود.
• اسناد رسمي جايي مثل استراليا مي‌گويد كه شما بايد براي مهاجرت، در آزمون IELTS نمره 6غ به بالا بياوريد. اين در حالي است كه وقتي به مقصد مي‌رسيد نيازمند آموزش‌هاي زبان و ... هستيد. مثل نياز اجباري به سابقه كار محلي و ديگر چيزهاي محلي!
• در خارج از ايران، قانون را رعايت مي‌كنيم و از ماندن پشت چراغ قرمز كمتر آزرده مي‌شويم. در كشور خودمان، قانون را زير پا مي‌گذاريم و به راحتي روي خط عابر پياده توقف مي‌كنيم.
• پيشنهاد شد كه اگر كسي علاقه‌مند به مهاجرت است پيش از بار سفر بستن، يك هفته‌اي را به چشم خريدار در كشور مقصد سفر كند.

گفتگوي دو بخشي انجام شده، بازخوردهاي متنوعي از سوي بيننده‌هاي برنامه داشت. بسياري درد دل‌هاي خود را بازگو كردند. بسياري از آن‌ها كه تجربه مهاجرت داشتند يا نزديكانشان در اين گروه قرار مي‌گيرند، نكته‌ها و اشاره‌هاي با مصداقي را برايمان روايت كردند. اين بحث تمام نشده و از دريچه‌هاي ديگر هم در آينده برنامه بدان خواهيم پرداخت.

 عادت مي‌كني عنوان نوشته‌اي است از يكي از هموطنان مهاجر ما، كه در پايان برنامه خوانده شد و خواسته شد. به جاي اشاره مستقيم به اصل روايت، پيشنهاد دارم اين دو واژه را در وب بگرديد، يافته‌هاي جالبي خواهيد داشت.

روز از نو: 18 فروردین با رضا امیرخانی | کشف استعدادها در دوران تحصیل

آدم‌ها در طي روزگار كودكي و بزرگسالي كارهاي مختلفي مي‌كنند. گاه يكي از همكلاسي‌هاي مدرسه يا دانشگاه را مي‌بينيم كه حالا آدم مطرحي شده است. مي‌گوييم كه فلاني دو صندلي آن‌ورتر از من مي‌نشست و موقع مدرسه‌ هم همين‌طور بود. و گاه به زبان مي‌آوريم كه نگاه كن اين رفيق دوره دانشگاه من است كه اصلا نمي‌شد تصور كرد بعد از چند سال چنين شود...

رضا اميرخاني دانش‌آموخته مدرسه علامه حلي تهران (سمپاد: سازمان ملي پرورش استعدادهاي درخشان) و دانشگاه صنعتي شريف است. خودش را نويسنده مي‌داند و اگر مهندس صدايش كني برمي‌تابد. صبح سه‌شنبه 18 فروردين در استوديوي روز از نو با او هم‌كلام شدم و از فرستنده شبكه 2 سيما به منزل و محل كار بينندگان تلويزيوني و اينترنتي رفتيم.

چطور مي‌شود كه يك دانش‌آموز باهوش و جوان دانش‌آموخته مهندسي از شريف، نويسنده‌اي مطرح مي‌شود و كتاب‌هايش به چاپ‌هاي هفتم و هشتم و شانزدهم مي‌رسند؟ جوان‌ترها مي‌خوانندش و بزرگترها هم از محتواي حرف مي‌زنند. آيا دوران مدرسه و معلم‌ها و بعد هم دانشگاه و رشته تحصيلي نمود و اثري در اين نوشتن‌ها دارد يا خير؟ براي اين كه محصول خوبي از زندگي پدر و مادر و مدرسه و دانشگاه و محل كارمان باشيم و خوب بكاريم و خوب درو كنيم، به چه چيزهايي بايد توجه بيشتر كنيم و تمركز و فشار را از چه عواملي بايد برداريم؟ ... اين‌ها و پرسش‌هاي بسيار ديگر دغدغه گفتگو با اميرخاني نويسنده بود.

اين گفتگو، تماس‌هاي تلفني بسيار به دنبال داشت و نزديك به 80% از حجم SMSهاي برنامه را به خود اختصاص داد. زياد بودند كساني كه خواهان معرفي كتاب‌هاي وي شدند و آن‌ها كه از ويژگي‌هاي مدرسه دوران تحصيل او پرسيدند.

اين بحث پايان نيافته است و در آينده نزديك دوباره ميزبان رضا اميرخاني و كساني چون او كه تجربه‌هايشان را روايت مي‌كنند خواهيم بود.

پي‌نوشت: شنيدم كه روز پنج‌شنبه 20 فروردين ماه يكي دو عنوان از كتاب‌هاي رضا اميرخاني توسط خانم مهندس عاكفيان در بخش معرفي كتاب برنامه روز از نو روايت شدند.

روز از نو: 16 فروردین با دکتر احمد روستا | مدیریت عمر

همه شعرهايي كه تو پيامك‌هاي پيش و پس از تحويل سال، ارسال يا دريافت كرده‌ايد را مرور كنيد و دلخواه‌ترينش را به عنوان تبريك سال نو از سوي من پذيرا باشيد.

در روزهاي تعطيل آغاز سال، چند دوست بزرگوار (چندين نفر از دوستان و حتا بستگان) مراتب لطف خود را به برنامه‌ تلويزيوني روز از نو ـ كه پخش آن از 28 ارديبهشت 1387 از شبكه 2 سيما شروع شد ـ و بحث‌هاي دانش‌محور آن ابراز داشتند. همين دوستان هم يادآور ميزان خاكي كه گاه صفحه‌هاي اين وبلاگ مي‌گيرد شدند! بهانه‌هاي مختلفي را در توجيه تاخير در پست يادداشت‌ها و مطالب جديد براي اين وبلاگ مي‌توان ذكر كرد، كه ترافيك خيابان‌هاي تهران جزو آن‌ها نيست. به جاي وقت صرف كردن براي مرور چنان بهانه‌هايي، از سال 88 تلاش براي رعايت قاعده به روز كردن وبلاگ‌ها كه خواندم و شنيدم كه 3 روز يك‌بار است خواهم داشت. اولين سوژه هم از خود روز از نو:

شنبه 15 فروردين 1388 اولين برنامه امسال روي آنتن رفت. روال حضور من در برنامه روزهاي يك‌شنبه و سه‌شنبه است. تا اوايل زمستان سال گذشته روزهاي پنج‌شنبه هم در برنامه بودم. با اين حساب من از 16 فروردين دوباره ديده شده‌ام.

موضوع گفتگوي 2 نفره من و مهمان يك‌شنبه كه آقاي دكتر احمد روستا (دکترای مدیریت خود از دانشگاه برادفورد انگلستان ـ عضو هيات علمي دانشگاه شهيد بهشتي ) بودند مديريت عمر تعريف شد.

از نگاه ايشان بحث فراتر و كلان‌تر از مديريت زمان است. مديريت زمان را اغلب مي‌شناسيم و كتاب‌ها و مقاله‌ها و تكنيك‌هاي مختلف آن را خوانده‌ايم. مديريت عمر مقوله چندبعدي و با اين واژگان جديدي است. دكتر روستا مي‌گفتند كه چند سالي است اين بحث را مورد كنكاش قرار داده‌اند و حتا در دنيا هم چيزي قابل توجه در اين خصوص نيافته‌اند. ايشان اميدوارند كه امسال با صرف چند ماهي وقت اولين كتاب در اين خصوص را در دنيا منتشر كنند.

بحث اين برنامه با استقبال زيادي از سوي بينندگان شبكه 2 سيما مواجه شد. حدود 3/2 (دو سوم) از پيامك‌هاي دريافتي برنامه مرتبط با اين گفتگو بود. انگار از اين زاويه به زندگي نگاه كردن پسنديده شده است. از مردم كوي و برزن داشتيم كه پيامك و تلفن زده بودند تا دانشجويان دكترا و مديران. تماس‌هاي تقاضا براي تهيه كپي برنامه هم زياد بود كه همكاران علاقه‌مندان را به سفارش خريد از سروش سيما راهنمايي كردند. غروب ديروز هم كه تلفني با دكتر روستا صحبت مي‌كردم ايشان مي‌گفتند تا عصر، در دانشگاه و پس از آن هم پيامك‌هاي مختلفي از همه جاي ايران دريافت كردند. ما مي‌خواستيم در برنامه ديروز در مورد مديريت مشتريان خاموش صحبت كنيم اما روز قبل از برنامه، اين تصميم را به موضوع مديريت عمر تغيير داديم. بازخوردها مي‌گويند كه شروع خوبي بود.

آمار ارايه شده از سوي دكتر روستا در مورد يك عمر 70 ساله: 25 سال خواب . 8 سال مطالعه . 6 سال استراحت و بيماري . 7 سال تفريح و تعطيلي . 5 سال رفت و آمدها . 4 سال خوردن و آشاميدن . 3 سال آمادگي براي انجام فعاليت‌ها و از اين جمع 58 ساله 12 سال باقي‌ مي‌ماند كه براي كار مفيد خرج مي‌شود.

تلويزيون: به بهانه پخش برنامه «آشنايي با TRIZ» از شبكه 4 سيما

سومين قسمت از برنامه مستند علمي آشنايي با نوآوري نظام‌يافته TRIZ شنبه 20 شهريور ساعت 21:40 از شبكه 4 سيما پخش شد. 2 قسمت ديگر از برنامه باقي مانده كه در شنبه‌هاي پيش رو، پخش مي‌شوند. اين يادداشت به بهانه ساخت و توليد برنامه TRIZ براي صفحه دانش روزنامه جام جم نوشته شده است.

آيا TRIZ مهم است؟

1. نوآوران روزگار معتقدند كه يكي از بزرگترين اختراع‌هاي قرن بيستم «اختراع روش اختراع كردن» بود. اين اختراع را گنريش آلتشولر روسي انجام داد. او نخستين اختراع‌هايش را در كلاس نهم انجام داد و به واسطه آن جذب نيروي دريايي شوروي سابق شد. وي در ادامه زندگي خود با تمركز بر پشت پرده اختراع‌ها از كشف راز و رمزهايي سخن گفت كه به كمك آن هر مهندسي مي‌توانست دست به اختراع بزند و بدين‌ترتيب TRIZ را ابداع و معرفي كرد. زندگي بسيار جالب و درس‌آموز او با روايتي معتبر، در كتاب «40 اصل؛ شاه‌كليدهاي TRIZ براي نوآوري» آمده است. امروز در دنياي شرق و غرب عبارت «نوآوري نظام‌يافته» يا «تئوري حل مساله‌هاي ابداعي» را در كنار TRIZ به‌كار مي‌برند.
2. دنياي امروز با مساله‌ نوآوري مواجه نيست! چرا كه پژوهشگران و متخصصان كاركشته شركت‌هاي پيشروي دنيا، تعريف مساله، ارايه راه‌حل‌هاي خلاق و دانش‌محور و در نتيجه نوآوري را به خوبي بلدند. مساله دنياي امروز، زودتر به نوآوري رسيدن و ارايه تازه‌ها به بازار است. در نيم قرن اخير، دنياي شرق و غرب از روش‌هاي نوين نوآوري چون 6 سيگما، مهندسي ارزش و تفكر ناب، بهره‌ مي‌برند. ادامه اين مسير در بيست سال گذشته به TRIZ گرايش پيدا كرده است. تاسيس انجمن TRIZ در اروپا و ژاپن، برگزاري كنفرانس‌هاي سالانه و توسعه چشمگير آموزش‌هاي كاربردي در شركت‌هاي برتر ژاپن و صنايع شناخته‌شده‌ كره‌جنوبي چون سامسونگ و هيونداي و ال. جي. نشانه‌هايي از اين ماجرا در شرق به شمار مي‌آيند. غرب هم از ناسا گرفته تا شل و زيمنس و جنرال موتور و اينتل و ديگران، توجه جدي به نوآوري نظام‌يافته دارند. طراحي محصولات جديد و پيش‌بيني آينده فناوري‌هاي از جمله بهره‌هايي است كه از اين دانش مي‌برند.
3. ايرانيان در جستجوي TRIZ رقابت تنگانگي با كره جنوبي دارند. كافي‌ است از ابزار Google Trend استفاده كنيم و با درج TRIZ ببينيم كه تعداد جستجوهاي انجام شده براي اين لغت در ايران ما را به چه رتبه‌اي از كنجكاوي و پژوهش مي‌رساند. معمولا ما اول هستيم. اين اول بودن يكي دو سالي است كه توجه محافل معتبر علمي معتبر با اين حوزه را به كشور ما معطوف كرده است. تا حدي كه انجمن TRIZ اروپا آمادگي دارد تا در صورت درخواست ايران، كنفرانس سالانه خود را به ايران بياورد.
4. TRIZ دانش خواص است؛ چون هم پول‌ساز است و هم يكي از اكسير‌هاي موفقيت شركت‌هاي بزرگ در دنياي رقابت و نوآوري به شمار مي‌آيد. به همين دلايل ساده، تمايل چنداني براي ترويج آن در جوامع وجود ندارد. اما در ايران اوضاع فرق داشته و دارد. از سال 1383 تا 1386 روزنامه جام جم با تعريف ستوني به نام «اكسير نوآوري» در همين صفحه، به معرفي اين دانش پرداخت. نتيجه آن مجموعه يادداشت‌هاي هفتگي بود كه به زودي در كتابي با همان نام توسط جام جم به چاپ خواهد رسيد. در شبكه 4 سيما نيز سال 1385 برنامه‌اي با نام «آشنايي با TRIZ: نوآوري نظام‌يافته» در 5 قسمت 30 دقيقه‌اي توليد شد كه از شنبه 9 شهريور ساعت 21:40 در حال پخش است. شنوندگان راديو فرهنگ و راديو گفتگو هم از سال‌ 1384 چندين بار در برنامه‌هاي مختلف با اين موضوع به شكل گذرا آشنا شده‌اند.
5. امسال كه سال نوآوري است و امروز كه توجه علاقه‌مندان خلاقيت و نوآوري به روش‌هاي نظام‌مند حل مساله با اتكا به خلاقيت جلب شده، جاي راهبر اين دانش در كشورمان خالي است. دكتر محمدحسين سليمي، استاد تمام دانشگاه صنعتي اميركبير ـ‌ كه بيش از يك دهه رئيس موفق اين دانشگاه بود ـ دي ماه سال 1386 در پي بيماري سرطان از ميان ما رفت. اما چه نيكو كه نامش به نيكي ياد مي‌شود و نهالي كه آن را عاشقانه آب مي‌داد، در حال ثمر دادن است. حضور وي به دعوت دكتر عيسي جلالي، در برنامه «دو قدم مانده به صبح» (مهرماه 1386) آخرين يادگارهاي تصويري است كه از او مانده و آن‌چه در برنامه اين روزهاي شبكه 4 مي‌بينيم روايتگر تلاش او براي ترويج اين دانش و مدل تفكر در كشور است.

شبکه 4 سیما و بالاخره «آشنايي با TRIZ»

در ميانه كارگاه آموزشي TRIZ امروز، كه در ادامه پروژه جدي بومي‌سازي اين دانش در پليس آگاهي ناجا برگزار مي‌شود، شنيدم كه امشب برنامه‌اي از شبكه 4 سيما به نمايش درخواهد آمد كه تي.آر.آي.زد نام دارد!

همكاري كه اين موضوع را نقل مي‌كرد، آن را ديشب در زيرنويس‌هاي اعلان برنامه شبكه ديده بود و دريافته بود كه بايد همان برنامه آشنايي با نوآوري نظام‌يافته TRIZ باشد كه سال 1385 به پايانش برديم.

حالا چند دقيقه‌اي مي‌گذرد كه پخش قسمت اول اين برنامه تمام شده و پيامك و تماس تلفني دوستان، حكايت از پسند آن دارد. بازخورد مخاطب در هر سمينار و كارگاه و كلاس و درسي اولين و مهم‌ترين چيزي است كه مي‌گويد روسفيد بوده‌اي يا خير و بايد خسته بماني يا خستگي از تن به ‌در كني.

حقيقت اين است كه اين برنامه پس از يك سال كار فكر شده، 1385 تحويل شبكه شد. از جمله برنامه‌هاي مصوبي بود كه در طرح اوليه آن بنا بود 13 يا 26 قسمت باشد، اما تصميم شوراي مربوط چنين اعلام شد كه 5 تا ساخته شود تا بعد در مورد ادامه آن تصميم‌گيري شود.

اين برنامه گفتني زياد دارد. از برنامه‌اي كه موضوع و محتواي آن نوآوري است و به تفكر خلاق و حل مساله مي‌پردازد، انتظار مي‌رود كه در شكل و ساختار هم خلاق و متفاوت باشد. شايد برايتان جالب باشد بدانيد كه براي اين كار:

• مجري طرح و تصويربردار اصلي و تدوين‌گر اين برنامه TRIZ را آموزش ديدند تا بتوانند آن را در قاب تصوير هم احيا كنند. اين كار در قسمت‌هاي بعدي نمود بيشتري دارد.
• طراحي محتواي برنامه‌ با توجه به محتواي زماني و فاصله پخش هر قسمت، كار دشواري بود؛ هم بايد TRIZ را بگويي، هم زمان كافي برايش نداري، اين تضاد را بايد حل مي‌كرديم.
• براي تصويري بودن برنامه، چند قالب مختلف را انتخاب كرديم و يكي از مساله‌هاي ما پيدا كردن لوكيشن‌ مناسب براي پلاتوهاي كارشناسي بود.
• پيوند صحيح بخش‌هاي كارشناسي و صحبت‌هاي مهمانان خارجي برنامه با تصويرها و ... كار ساده‌اي نبود.
• تدوين دو سه قابي برنامه و حركت افقي تيتراژ پاياني براي زمان توليد برنامه، نو و جديد بود. يكي از مديران كليدي تصميم‌گير در مورد برنامه، آن زمان نگران واكنش مخاطب به اين جسارت تدوين‌گري بود. امروز قاب‌هاي مشابه در سريال‌ها هم ديده مي‌شود.

اميدوارم برنامه ديده شده باشد و بينندگان آن مفاهيم پايه‌اي TRIZ و تفكر نوآوري نظام‌يافته را بي‌نياز از حضور در كلاس‌ها و سمينارهاي آموزشي فراگيرند.

ياد دكتر سليمي و دلسوزي‌هاي ايشان براي TRIZ و اين برنامه كه يكي از محصولات آن انديشه است، به خير. خدايش بيامرزد. اميدوارم با وجود همه دشواري‌هايي كه توليد برنامه داشت، خستگي‌هاي تيم با ديدن كار روي آنتن و گرفتن بازخوردهاي مثبت از مخاطب در رود.

رسانه ملی: مفاهيم و نگاه نو، چاشني سفره‌هاي نوروزي

نوروز در راه است. خاطره‌هاي صوتي و تصويري‌مان را كه مرور كنيم، به نسبت تعداد پيراهن‌هاي پاره كرده، ‌مي‌توانيم از برنامه‌هاي ماندگار و فراموش شده راديويي و تلويزيوني مثال بياوريم. كدام برنامه‌هاي نوروزي، تحسين برانگيز بودند و كدام‌ها همراه با نكوش و گلايه؟ تلاش كدام برنامه‌سازان به يادماندني شد و زحمت‌هاي چه عزيزاني، شهابي بود كه ديده نشده رفت ...؟ در توليد برنامه‌هاي نوروزي چه‌ها را در نظر مي‌گيريم و به چه مواردي بي‌توجهيم؟ در اين يادداشت، بخشي از فكرهاي بلند بلند نگارنده يك به يك و بدون ترتيبي خاص، با شما خوانندگان جام جم كه «بينندگان و شنوندگان محترم برنامه‌هاي نوروزي» نيز خواهيد بود، به شراكت ‌گذارده شده است.

1. آموخته‌ايم كه صدا بسيار نافذ است. گفته‌اند كه صدا از همه اعضا و جوارح نفوذ مي‌كند و به درون كالبد انسان مي‌رسد. شايد از همين‌رو است كه «تنها صداست كه مي‌ماند» را باور داريم و اذان بدو تولد و تلقين هنگام تدفين در آيين مذهبي ما نقش مهمي دارند. برنامه‌هاي راديويي، به دليل نوع كاركرد و فراهم كردن امكان شكل‌گيري حريم خصوصي براي شنونده، چيزي متفاوت از تصويري‌ها هستند. آيا در روزهايي كه شنونده‌هاي ما روزگار را نو كرده‌اند و فرصتي فارغ از هياهوي كار و روزمرگي و دوندگي دارند، از اين شرايط به عنوان يك «فرصت طلايي» بهره مي‌بريم؟ در برنامه‌هايي كه در دست طراحي و توليد داريم، نقشي براي تصويرسازي و تخيل و ايده‌پردازي براي شنوندگان قايل هستيم؟
2. آيا نقشه‌اي كشيده‌ايم كه شنونده راديو را از اول سال، با ايده‌هاي نو و ابتكارهاي خودمان همراه كنيم و در تلاش باشيم تا او را مشتري شبكه و آنتن و برنامه خود نماييم؟ آيا هنوز در اين انديشه هستيم كه شنونده راديو «گذري» است و حداكثر چند دقيقه‌اي مهمان ما خواهد بود؟ او چه مي‌خواهد و در پي چيست كه ما تقديمش كنيم و چه‌ها نمي‌خواهد و از چه پرهيز دارد كه ما تحميلش مي‌نماييم؟ به خاطر داشته باشيم كه مشتري‌ همكاران برنامه‌ساز ما در راديو، در تعطيلات نوروز، به ديد و بازديدهاي خانوادگي مي‌روند و در اين آمد و شدها چه بهتر كه پيچ راديوشان براي ما باز باشد تا پخش CD‌ها...
3. در نوروز، بيش از هر زمان ديگري مردم مشغول ديد و بازديد هستند؛ يا ميهمان دارند و يا به ميهماني مي‌روند. سريالي كه كمابيش يك ساعت و هر شب روي آنتن است، برنامه رفت و آمدها را تحت تاثير قرار مي‌دهد. اين قدرت رسانه است كه مردم را زود به خانه بكشاند يا دير از ميهماني بيرون كند، اما آيا مشتري هم دوست دارد كه اختيار برنامه‌ريزي‌اش را به آنتن بسپارد؟ توجه به توليد برنامه‌هاي متنوع و خرد شده،‌ با روايت‌ها و پيام‌هاي ساده و كاملا مفهوم، كمك مي‌كند تا مشتريان ما راحت‌تر دل به ما بسپارند و راحت‌تر هم دل بكنند و با انجام سنت نيك صله ارحام، تيزهوشي و تشخيص نيازش توسط برنامه‌سازان را تحسين كنند. به عنوان نمونه، اخبار 20:30 از جمله موارد موفق اين رويكرد كم‌گويي و گزيده‌گويي و متفاوت بودن است.
4. ضرباهنگ تند و روزهاي پركار حين سال، براي بسياري از همكاران رسانه‌اي ما در روزهاي نوروز، به ريتمي ملايم‌تر تبديل مي‌شود. همه فرصت‌هايي كه ما در طول سال نداريم تا با حوصله و فكر متمركز به برنامه‌هاي خود بپردازيم، در آغاز سال داريم تا لابه‌لاي همه امور شخصي زندگي، به نو كردن ايده‌هاي برنامه‌هامان تخصيص دهيم. محتوا، سبك و همه چيز برنامه نياز بازنگري و نو شدن دارند. در نوروز مي‌توانيم به آن‌ها «فكر» كنيم و بعد محصولاتش را طي 365 روز، پيشكش مخاطب نماييم.
5. به سفرهاي داخلي در برنامه‌هاي مختلف راديويي و تلويزيوني پرداخته مي‌شود، اما خارجي‌ها چطور؟ مردم ما اهل سفرند، اما بسيارند كساني كه امكانات، شرايط و فرصت و هزينه‌هاي سفر خارجي را ندارند. عرضه و تقاضا و بازار سفرهاي برون‌مرزي را مي‌توان با مرور آگهي‌هاي آژانس‌ها مسافرتي در روزنامه‌هاي پرشمارگان كشور تحليل كرد. هنوز هم وقتي كسي از سفر مي‌آيد همه مشتاق تعريف‌ها و روايت‌هاي او از ديده‌ها و شنيده‌هايش هستند. چه خوب است مشاهدات مسافران‌ را با شيوه‌هايي ابتكاري براي ديگران هم روايت كنيم. تصوير و صدا هر دو در اختيار ما است و به مدد فناوري، همه مسافران با خود دوربين و ركوردر ديجيتال همراه دارند. اگر فراخوان كنيم و ديدني‌ها و جذابيت‌هاي سفر را بخواهيم،‌ مشتريان فراواني جذب خواهند شد.
6. روزهاي آغاز سال، بهترين زمان براي برنامه‌ريزي زندگي است. سررسيدها نو مي‌شوند و اهل خانواده كنار هم مي‌نشينند و سال پيش‌ روي را با هزار اميد و آرزو آغاز مي‌كنند. فرصت خوبي است تا از طريق رسانه راهنمايشان باشيم و بودجه‌ريزي زندگي شخصي، هدف‌گذاري، استراتژي داشتن، برنامه‌ريزي عملياتي و مفاهيمي كه در سازمان‌ها و بنگاه‌ها بسيار جدي است را به سفره فكري خانواده‌ها ببريم. اگر در كلام مجريان خود، براي مخاطب آرزوي موفقيت و خوشي داريم، بايد به او، چشم‌انداز داشتن و تعريف ماموريت و راه و روش هدف‌گذاري و موفق شدن و در پي آن چگونگي طراحي مسير نيل به اين موفقيت‌ها و شاخص‌‌گذاري‌ها را هم به زبان ساده و بي‌پيرايه بياموزيم. اگر قرار است موفقيتي در كلان جامعه حاصل شود، بايد اركان خردتر آن هم به موفقيت برسند. اين قاعده‌اي است كه استثنا بر نمي‌تابد. مفاهيم مديريت علمي را مي‌توان لابه‌لاي عادت‌هاي روزمره هنرمندانه چاشني سفره‌هاي ناهار و شام و ظرف‌هاي ميوه و آجيل كرد. مردم ما در نوروز بيش از هر زمان ديگري، با هم نشست و برخاست دارند و مي‌توان از مشورت و همفكري يكديگر بهره ببرند.
7. نوروز عيد ديرينه و كهن ما ايرانيان است. اين آيين باستاني در گذر زمان فراموش نشده و به دليل تار و پود محكم و رگ و ريشه‌اي كه در فرهنگ ما دارند،‌ مانا است. در آغاز بهار كه ما عيد مي‌شناسيمش، ديگر جوامع دنيا در چه حال و روزگاري هستند؟ آن‌ها كه در زمستان و 10 دي ماه ما، اول ژانويه را عيد مي‌شناسند چه تفاوت‌ها و شباهت‌هايي با رسم و رسوم ما دارند؟ مناسبت‌هاي ديگر ما كه عيد هستند چگونه‌اند و در كجاي تقويم ما ثبت شده‌اند و ديگر كشورها و اقوام براي خود چه برنامه‌هايي دارند؟ مفهوم عيد در دنيا چگونه توصيف مي‌شود و پاسداشت سنت‌ها چطور در ملل مختلف انجام مي‌پذيرد؟ دست‌كم خوب‌ها را ببينيم و بشنويم. هموطنان ايراني مقيم خارج از كشور، دوستان قديمي و همسايه‌هاي سفر كرده و خواهران و برادران و خويشان دور از وطن راويان خوبي براي كمك به اين دنياديده شدن و شناخت فرهنگ‌هاي مختلف هستند. دفترهاي نمايندگي سازمان در خارج از كشور و دسترسي به اينترنت كمي از دشواري‌هاي فني اجرايي شدن اين ايده مي‌كاهد.
8. به بهانه نو شدن روزگار و شكفتن شكوفه‌ها، چه خوب است به نو كردن فكر و پويايي انديشه‌ها هم در برنامه‌هاي نورزوي خود بها و جلوه ويژه دهيم. خلاقيت و هوشمندي و ايده‌پردازي و بهبودگرايي و مفاهيمي اين‌چنين در فرصت تعطيلات نوروز است كه خواهان بيشتري دارد و بهتر هم در دل خانواده‌ها مي‌نشيند. تربيت تفكر خلاق و نمود دادن به ايده‌ها و آموزش‌هاي غيرمستقيم تكنيك‌هاي نوآوري اگر در ابتداي سال مورد توجه باشند مي‌توانند تا پايان سال به محصول و ثمر خوبي بدل شوند و فراتر از سرگرمي مخاطب به كارش آيند.

این مطلب به سفارش روزنامه جام جم برای ضمیمه هفتگی قاب کوچک نوشته شد و شنبه ۴ اسفند به چاپ رسید. لینک دسترسی مستقیم: http://www.jamejamonline.ir/papertext.aspx?newsnum=100931470586

TRIZ در راديو گفتگو/ بهمن 1385

گفتگوي روز يكي از برنامه‌هاي پرمخاطب راديو گفتگو است. هر روز آن به يك سرفصل موضوعي اختصاص دارد و يكي از مجريان خوب هم اجراي آن را برعهده دارد.

آقاي دكتر اسماعيل ميرفخرايي، پيش از سفرشان براي دفاع دكترا و رسما دكتر شدن، اجراي برنامه‌هاي روز شنبه را عهده‌دار بودند. غروب شنبه‌اي برفي در تاريخ 2 بهمن 1385 به اتفاق آقاي مهندس آذرآئين براي معرفي و بحث در خصوص TRIZ به عنوان ميهمان به برنامه ايشان دعوت شديم. در برنامه آن روز، دكتر عيسي جلالي هم ـ كه مثل چهره تلويزيوني شناخته‌شده‌شان آرام و باوقار و دوست‌داشتني هستند ـ به دليل سابقه آشنايي و رفاقت ديرينه با دكتر ميرفخرايي به عنوان كارشناس، در استوديو حضور داشتند.

هواي سرد و برف در حال باريدن و گپ گرم و حال و هواي دوست‌داشتني برنامه‌ را از ياد نمي‌برم. برنامه زنده ما به پايان رسيد و چند روز بعد نويد صائميان،‌لطف كرد و فايل‌هاي برنامه را از وب‌سايت راديو گفتگو گرفت و برايم ارسال كرد.

فايل‌ها اينجا هستند و آماده دانلود و شنيدن. اميدوارم از شنيدن آن لذت ببريد. جاي دكتر ميرفخرايي خالي...

• فايل‌هاي MP3:

1. بخش اول گفتگو
2. بخش دوم
3. بخش سوم
4. بخش چهارم
5. بخش پنجم

بعد از پخش برنامه بازخوردهاي بسيار، متفاوت و جالبي داشتم. از آشنايان و دوستان و همكاران گرفته، تا استادهاي دانشگاهي و ديگران ناآشنا... يكي از بازخوردهاي جالب، از خانم جميلي بود كه مسؤول فروشگاه كتاب رسا هستند. كتاب «40 اصل؛ شاه‌كليدهاي TRIZ براي نوآوري» آذر 85 چاپ شد و فرداي برنامه، به واسطه معرفي كتاب در حين گفتگوهاي زنده ما، ايشان مي‌گفتند كه پيش از باز كردن فروشگاه چند نفري بيرون در منتظر بودند تا كتاب را تهيه كنند. تا يكي دو روز بعد، تعداد قابل توجهي از كتاب را علاقه‌مندان با همين معرفي تهيه و مطالعه كردند.

9. نشانه: مهندسی

اين كه يك‌‌شنبه 5 اسفند كه 24 فوريه است روز مهندسي است را همه آن‌ها كه سررسيد دارند يا از سررسيددارها شنيده‌اند، مي‌دانند. اين روز، روز بزرگداشت خواجه‌نصيرالدين طوسي است كه فيلسوف و منجم و اديب و ... بوده است.

نهمين برنامه زنده ما كه نشانه نام دارد از چند زوايه در مورد مهندسي حرف مي‌زند.

پيشينه مهندسي در ايران و دنيا، اخلاق حرفه‌اي، مهندسي حرفه‌اي يا مدرك PE، اثر مهندسي بر هنر و ويژگي‌هاي يك مهندس خوب مباحثي هستند كه قصد داريم در برنامه امروز به آن‌ها بپردازيم. گفتگوهاي ما با كارشناسان و استادان تلفني است و با توجه به زنده بودن برنامه اميدوارم فرصت كافي داشته باشيم براي اين همكلامي.

• يك ستاره ۵ گوشه دارد. يك مربع ۴ تا و مثلث ۳ تا و زندگي هم يك گوشه دارد. اما مغز مهندسي مثل يك دايره است و انتهايي ندارد. روزتان مبارك! اميد صفرزاده
• اي فعال هندسه، اي بهانه يادمان خواجه نصير، تلاش تو سربلندي اين آب و خاك را به ارمغان مي‌آورد. سالروز نامتان گرامي! امير شكاري
• براي انسان‌هاي بزرگ بن‌بستي وجود ندارد، چون بر اين باورند كه: يا راهي خواهم يافت، يا راهي خواهم ساخت. روز مهندسي مبارك! وحيد مرادي/ رضا منشوري/ علي طاهري
• يك‌بار ديگر دستت را در كيسه خاطرات فرو كن! چه ديديشايد ته كيسه مرا يافتي. روز مهندسي مبارك. مهندس مولايي
• مهندسان دوست دارند مساله‌ها را حل كنند. اگر مساله‌اي دم دستشان نباشد، خودشان مساله‌اي را ايجاد مي‌كنند! روز مهندسي مبارك. نونا ميرخاني

اين‌ها بخشي از پيامك‌هايي بود كه در روز مهندسي دريافت كردم. در برنامه نشانه، چنين پيامك‌هايي را هم مرور خواهيم كرد.

اميدوارم از راديو پخش خودرو، راديوي محل كار يا راديو تلفن همراهتان بتوانيد همراه ما باشيد. FM 106.7 راديو فرهنگ ساعت 3 تا 4 بعدازظهر سه‌شنبه 6 اسفند 86. شماره پيامك برنامه هم SMS 30000558 است. پيامك‌هاي دريافتي تازه تازه خوانده مي‌شوند.

8. نشانه: زباله

سه‌شنبه 30بهمن‌ماه، هشتمين برنامه زنده و 60 دقيقه‌اي ما در گروه فرهنگ و دانش شبكه راديويي فرهنگ، از ساعت 3 تا 4 بعدازظهر روي موج FM 106.7 براي همه ايران روي آنتن رفت. قرار بود هفته گذشته اين موضوع را طرح كنيم كه مذاكرات علني مجلس اولويت اول آنتن شبكه بود و ما برنامه نداشتيم. موضوع محوري برنامه اين هفته جالب بود: زباله!

دنيا تحت تاثير فناوري‌ها و محصولات آن‌ها است و سرعت چشمگيري هم در برآورده كردن نيازهاي ما انسان‌ها و مشتريان پرتوقع دارد، اما در اين ميان موجودات بي‌زباني كه صداي ناله و فريادهاشان را با تاخير مي‌شنويم. زمين، كره‌هاي ديگر، محيط زيست و حيوانات و گياهان مثل ما اهل صدور اعلاميه نيستند و خودشان هم تشكل مستقل و نماينده در شوراهاي گوناگون ندارند.

در برنامه اين هفته موضوع زباله را از چند زاويه نگاه مي‌كنيم:

• زباله‌هاي باستاني (نشانه‌هاي به جا مانده از دوران كهن)
• زباله‌هاي زيست‌محيطي (پسماندهاي خانگي و شهري و صنعتي و بيمارستاني و بازيافت)
• زباله‌هاي الكترونيكي و مجازي (سخت‌افزارها و نرم‌افزارها، هرزنامه‌ها و وب‌سايت‌ها و ...)
• زباله‌هاي تصويري (تبليغات و سيماي شهر و ...)

 گفت‌وگوهاي كارشناسي ما در برنامه نشانه با اهل فن و استادان صاحب‌نظري از دانشگاه و مراكز علمي انجام مي‌شود. در برنامه امروز با اين بزرگواران هم‌كلام  شديم: آقايان دكتر حسن فاضلي (رييس پژوهشكده باستان‌شناسي)، دكتر محمدعلي عبدلي (استاد دانشكده محيط‌زيست دانشگاه تهران)، دكتر اميد ميربهاء (مؤسسه عالي مديريت برنامه‌ريزي ـ اگر عنوان را درست گرفته باشم) و دكتر محمود محمديان (استاديار دانشگاه علامه طباطبايي).

تعداد پيامك‌هاي دريافتي برنامه عدد قابل توجهي بود و نكات جالبي را هم در مورد زباله‌هايي كه اطراف خود مي‌بينيم طرح كردند.

6. نشانه: ‍رسانه

سه‌شنبه 9 بهمن 1386 ساعت 3 تا 4 بعدازظهر ششمين برنامه زنده ما كه نشانه نام دارد روي آنتن راديو فرهنگ (اف ام 106.7) رفت.

موضوع اين برنامه نشانه «رسانه» بود. مهمان‌هايي كه ـ به خاطر ساختار و مدت 60 دقيقه‌اي برنامه ـ تلفني با ايشان گفتگو كرديم اين بزرگواران بودند:

1. آقاي دكتر محسنيان راد ـ‌ استاد علوم ارتباطات و جامعه‌شناسي كه اولين نشانه‌هاي تولد يك رسانه و قديمي‌ترين رسانه رسمي را تجربه‌هاي چاپ توسط گوتنبرگ دانستند. وي در صحبت‌هاي خود به تنوع رسانه‌هاي و فراگير شدن آن‌ها نيز اشاره داشت و گفت كه نتيجه تحقيقي گسترده و چندين ساله را در قالب كتابي دو سه هزار صفحه‌اي به نشر سپرده است.

اميدوارم علاقه‌مندان مجال خواندنش را داشته باشند.

2. خانم دكتر اعظم راود راد ـ‌ ايشان در مورد ويژگي‌هاي برنامه‌سازي در راديو و تلويزيون صحبت كردند و در ادامه از نشانه‌هاي يك رسانه خوب سخن گفتند. از نگاه ايشان برنامه‌ساز بايد درك درستي از نوع اثرگذاري رسانه خود داشته باشد. مثلا اگر مراسم مذهبي زنده از راديو پخش شود به مخاطب اجازه خلوت كردن و همراه شدن با موضوع را مي‌دهد و او را جذب مي‌كند،‌اما اگر اين ارتباط زنده تلويزيوني شود، خلوت كساني كه جلوي دوربين هستند را به هم مي‌زند و كار تصنعي خواهد شد.

جالب است كه اين آگاهي‌ها گاهي ساده و بديهي به نظر مي‌رسند. ولي در عمل ما در برنامه‌هاي خود از اين خطاهاي بديهي فراوان مي‌كنيم.

3. آقاي دكتر جهانگير كوثري ـ‌ ايشان از رسانه‌هاي جديد گفتند؛ پادكست و اينترنت و Mediaهايي كه در راهند و تحولاتي را در عرصه رسانه رقم خواهند زد. دكتر كوثري ارتباط بي‌واسطه و مستقيم پيام‌دهنده و پيام‌گيرنده را نيز يك خواسته واقعي فضاي رسانه دانستند. اشاره دكتر كوثري به Small Media و رسانه‌هاي كوچك هم جالب بود. Caht و email و Podcast از اين سري رسانه‌ها به شمار مي‌آيند.

با آقاي عزيزالله حاجي مشهدي نويسنده و منتقد قديمي سينما نيز قرار بود گفتگو كنيم كه مجالش به دليل فراهم نشدن شرايط دسترسي تلفني به ايشان نبود. به خاطر دارم كه سال 72 تا 73 كه در مجله جوانان مي‌نوشتم و مدتي هم مسؤوليت صفحه‌هاي فرهنگي هنري را داشتم، ايشان نويسنده ثابت نقدهاي سينمايي بودند. دوست داشتم بعد از بيش از 10 سال از طريق رسانه راديو با وي گپ كارشناسي مي‌زديم ... باشد براي فرصتي ديگر...

پيامك‌هاي اين برنامه زياد بود و جالب است كه مردم دل مي‌دهند به برنامه راديو و همراهي مي‌كنند. خود برنامه هم به دليل ارتباط با استادان و كارشناسان و همين‌طور موضوع رسانه مثل يك كلاس درس حرفه‌اي بود. در اين نشانه در مورد بمب گوگلي و كاري كه پندار يوسفي از كانادا انجام داد صحبت كرديم. اگر در Google به جسجتوي Arabian Gulf بپردازيم، نتيجه جالبي به دست مي‌آيد (امتحان کنید). شناخت ساز و كار رسانه و نحوه برترين شدن و ديده شدن در آن كاري است كه اين ايراني گمنام با كمك همه ايراني‌هاي ديگر انجام داد. رسانه‌هاي نوشتاري هم در ايران در حال توسعه هستند و دو روزنامه پرتيراژ، از جمله همشهري چند روزي است كه چاپ عصر را هم براي مشتريان خود روي كيوسك مي‌فرستند.

سه‌شنبه‌ها ساعت ۳ تا ۴ از موج FM 106.7 زنده و مستقيم، ‌مهمان نشانه باشيد.