از دوست كرم‌ها: فايده و شنيده‌هاي ما

آرش صابر را دوستي ارجمند به من معرفي كرد. از بدو آشنايي جدي (چيزي بيش از سلام و احوالپرسي‌هاي كاري) او لطف دارد و مرا هم در ليست گيرندگان ايميل‌هايش قرار داده است. آن چه در پي‌ مي‌خوانيد، يكي از آن‌ها است. به فلسفه فكري TRIZ و مفاهيم آن نيز بي‌ارتباط نيست. وي با كرم‌ها بسيار رفيق است، به ويژه‌ كرم‌هاي قرمز خاكي حلقوي باراني كه دست‌كم براي ما انسان‌ها موجودات مفيدي هستند. اگر به وب‌سايتشان http://www.compost.ir سر زديد در زيرمجموعه درباره ما، بيانيه ماموريت و در بخش سطل خانگي دستورالعمل طراحی و ساخت سطل کرمی در منزل را بخوانيد.

 

شخصي نزد همسايه‌اش رفت و گفت: گوش کن! مي‌خواهم چيزي برايت تعريف کنم.
دوستي به تازگي در مورد تو مي‌گفت ...
همسايه حرف او را قطع کرد و گفت: 
- قبل از اين‌که تعريف کني، بگو آيا حرفت را از ميان 3 صافي گذرانده‌اي يانه؟
- کدام سه صافي؟
- اول از ميان صافي واقعيت؛ آيا مطمئني چيزي که تعريف مي‌کني واقعيت دارد؟
- نه! من فقط آن را شنيده‌ام. شخصي آن را برايم تعريف کرده است.
- سري تکان داد و گفت: پس حتما آن را از ميان صافي دوم يعني خوشحالی گذرانده‌اي. مسلما چيزي که مي‌خواهي تعريف کني، حتي اگر واقعيت نداشته باشد، باعث خوشحالي‌ام مي‌شود.
- دوست عزيز، فکر نکنم تو را خوشحال کند.
- بسيار خب! پس اگر مرا خوشحال نمي‌کند، حتما از صافي سوم، يعني فايده، رد شده است. آيا چيزي که مي‌خواهي تعريف کني، برايم مفيد است و به دردم مي‌خورد؟
- نه! به هيچ وجه!
همسايه گفت: پس اگر اين حرف، نه واقعيت دارد، نه خوشحال‌کننده است و نه مفيد، آن را پيش خود نگهدار و سعي کن خودت هم زود فراموشش کني ...

 

براي آن‌ها كه از ديدن كرم‌ حالشان خوب مي‌شود، مطالعه اين متن خالي از لطف نيست:

آشنایی با کرم Eisenia Foetida

خداوند بیش از 3000 نوع کرم خاکی آفریده است که چند نوع آن با ديگران تفاوت دارد. ديگر كرم‌ها با تولیدمثل سالی یك‌بار، مبادرت به شخم زدن و جابه جایی خاك می‏كنند. تنها چند نوع معدود داراي  ویژگی خاص و نجات‌دهنده محیط‌زیست انسان‏ها و تامین کننده غذای سالم آن‌ها هستند. یکی از این‌ها، كرم خاكی آيزينيا فوتيدا Eisenia Foetida است كه در زبان فارسی به كرم قرمز خاكی حلقوی بارانی و در سطح بین‏المللی به كرم قرمز كالیفرنیایی Red Worm California معروف است.

 این کرم با تولیدمثل هر هفته، با ویژگی داشتن 70 درصد پروتئین در مقایسه با 22 درصد پروتئین گوشت قرمز یعنی بیش از ۳ برابر و همچنین دارای امگا 3 یکی از مخلوقات نادر خداوند از لحاظ مواد غذایی است. علاوه بر این، فضولات این كرم كودی به نام ورمي كمپوست، داراي خواص منحصر به‌فردی است. این كرم در سال 1942 میلادی شناسایی شده است و از سال 1979 میلادی با آن كسب و كار می‏شود.

يارهاي مهربان از خانواده TRIZ (كتاب‌ها)

«براي مطالعه بيشتر چه منابعي را معرفي مي‌كنيد؟»

اين سؤال را معمولا در دوره‌هاي آموزشي و نشست‌هايي كه به بهانه TRIZ برگزار مي‌شود، در ميانه و پايان بحث مي‌شنويم. در كنار جستجوهاي شخصي علاقه‌مندان در دنياي وب و احترام به يافته‌هاي ايشان، مي‌شود مراجعه به اين فهرست‌ها را پيشنهاد كرد:

1. كتاب‌هايي كه نسخه فارسي دارند (ترجمه، گردآوري يا تاليف) و در وب‌سايت انجمن TRIZ اروپا معرفي شده‌اند: http://www.etria.net/Farsi.pdf (اين فهرست هم در نمايشگر وب شما ديده مي‌شود و هم قابل دانلود است.)

2. در كنار اين فهرست با مراجعه به وب‌سايت ETRIA (انجمن TRIZ اروپا) كتاب‌هاي منتشر شده به زبان‌هاي ديگر هم قابل مشاهده است. روي همين نوشته كليك كنيد تا فهرست ديده شود.

3. اين فهرست هم نسخه قديمي‌تر اما نسبتا كاملي است از بسياري كتاب‌هاي TRIZ كه در سراسر دنيا امكان نشر يافته‌اند. به‌روز شده اين فهرست را بايد در سايت انجمن TRIZ اروپا يافت. ليست را اينجا مي‌توان يافت: http://www.etria.net/TRIZ_books_2007.pdf (در زمان انتشار اين ليست، كتاب‌هاي فارسي هنوز اضافه نشده‌ بوده‌اند.)

كسي كه پي‌گير اين به‌روزآوري‌ها در سطح دنيا است و مخزن كتاب‌هاي TRIZ به شمار مي‌آيد Dmitry Kucharavy است كه اين روزها رسما دكتراي خود را از دانشگاه استراسبورگ دريافت كرده است.

4. منبع خوب ديگر براي مطالعه در زمينه TRIZ مراجعه به TRIZ Journal است. لينك مشخص دسترسي به اين نشريه كه بيش از 1 دهه از عمرش مي‌گذرد اين است: www.triz-journal.com

5. و كتاب‌هاي ديگري هم در راه هستند كه به فارسي چاپ مي‌شوند. در سال 1388 دست‌كم 3 عنوان كتاب جديد به فارسي چاپ مي‌شود.

چاپ سوم: 40 اصل . شاه‌كليدهاي TRIZ براي نوآوري

يكي از كتاب‌هاي مرجع و مفيد TRIZ در دنيا همين كتاب 40 اصل؛ شاه‌كليدهاي TRIZ براي نوآوري است.

معناي اين شرح اين است كه براي كتاب مادر و نسخه انگليسي تلاش درخور تحسيني انجام شده و بايد تاكيد كرد كه تلاش ما در ايران، ارايه نسخه‌اي روان و صحيح به زبان فارسي بوده و نيز بايد يادآوري كرد كه بين نوشتن كتاب، گردآوري مطالبي براي ترجمه و ترجمه به فارسي تفاوت زياد است. مي‌شود و مي‌كنند اين كار را كه با ترجمه يك كتاب خود را نويسنده معرفي مي‌كنند. كه يعني محمود كريمي و سيده نونا ميرخاني نويسنده كتاب نيستند.

آن چه حالا براي ما دنيايي ارزش دارد، اين است كه اين كتاب يكي از چندين يادگار دكتر محمدحسين سليمي فقيد است. ايشان لطف كردند و ضمن وارسي متن كتاب ترجمه شده و بحث‌هاي بسيار بر سر انتخاب درست واژگان، مقدمه‌اي نيز بر اين محصول فرهنگي آموزشي، قلمي كردند.

پيش از نسخه فارسي، كتاب به زبان‌هاي روسي، انگليسي، ژاپني، اسپانيايي و فرانسوي هم ترجمه شده است. با همراهي ناشر آمريكايي كتاب، براي نسخه فارسي آن مجوز كپي‌رايت دريافت شد و ماتريس تضاد تكنيكي هم به عنوان پيوستي براي اين كتاب به چاپ رسيد.

چاپ اول، سال 1385، دومي 1387 و سومي هم بهار 1387 به بازار ارايه شد. ديگر كتاب‌هاي TRIZ مانند نوآوري نظام‌يافته (كه اولين كتاب فارسي TRIZ است) و الگوريتم نوآوري (يادگار دكتر سليمي و دكتر شهابي و دكتر ايران‌منش) و مهندسي خلاقيت (عليرضا منصوريان) هم به ترتيب جايگاه‌هاي خوبي در ميان TRIZخوا‌ن‌ها داشته‌اند.

انگار بايد كوشش بيشتري كنيم و زودتر كتاب كوچك TRIZ بزرگ (برگردان فارسي TRIZ Companion نوشته Darrell Lee Mann) و دو سه عنوان مرتبط ديگر (از جمله مجموعه نوشته شده توسط خانم مهندس سارا سليمي نمين) را زودتر به بازار نشر پيشكش كنيم. البته با همراهي ناشر محترم و خوبي چون مؤسسه حدمات فرهنگي رسا.

TRIZ در مركز فرهنگي هنري نوجوانان تهران

از مدت‌ها پيش يعني از زمستان 1387 قرارمان بود كه روزي را با مسؤولان مركز فرهنگي هنري نوجوانان تهران بگذرانيم. اين گذران وقت همراه با يادگيري بخش‌هاي كاربردي TRIZ براي ايشان و كار كارگاهي باشد. حالا امسال، دوشنبه 31 ارديبهشت روز اين نشست تعريف شد.

مركز فرهنگي هنري نوجوانان تهران، فضاي وسيع و ديدني دارد. اين مركز را وقتي نوجوان بودم با نام محله جمشيد مي‌شناختم. غرب خيابان كارگر، شمال خيابان هلال احمر و پايين خيابان قزوين، بين ميدان رازي (گمرك) و قزوين. بزرگترها در مورد «جمشيد» چيزها شنيده‌اند ... چندي پيش هم مجموعه عكسي از طريق ايميل به دستم رسيد كه خاطرم نيست از كاوه گلستان بود يا بهمن جلالي. اما روايتي بود سياه و سفيد از گذشته‌هاي اين محله معروف اما بدنام ...

حالا آب و درخت و فضاي بازي و محيط مناسب آموزش براي كودك و نوجوان و خانواده‌ها فراهم شده است.

ما ـ جمع بيست و چند نفره ـ روز 31/02/1388 از چند و چون TRIZ صحبت كرديم و ابزارهايي كه دارد و روشي كه به ما كمك مي‌كند تا مساله‌هاي خودمان را خوب بشناسيم،به كشف ريشه‌هاي آن‌ برسيم و بعد راه‌حل‌هاي بكر برايش ارايه دهيم.

قول دادم كه 2 كتاب خوب را به اين جمع (و همه ديگران خواننده اين وب‌سايت) معرفي كنم:

• كتاب حل خلاق مساله: ‌مهارت‌هاي فكري براي جهان در حال تحول | نوشته ادوارد لامزدين و مونيكا لامزدين | ترجمه دكتر بهروز ارباب‌شيراني و مهندس بهزاد نصر آزادني | انتشارات اركان دانش (اصفهان) ـ 534 صفحه | چاپ پاييز 1386 | شابك: 5-14-2591-964-978

 

 

 

• كتاب تفكر خلاق و حل خلاقانه مساله | ترجمه و تاليف خيريه‌بيگم حائري‌زاده و ليلا محمدحسين | نشر ني ـ 152 صفحه | چاپ 1381 | شابك: 5-628-312-964

 

سفارش الكترونيي كتاب‌ها يا گشتن در كتابفروشي‌ها مي‌تواند علاقه‌مندان را به مطالعه آن‌ها نزديكتر كند. اميدوارم در كتابخانه‌ها هم اين دو كتاب خوب را بيابيد. كتاب اول مفصل است و ترجمه خوبي هم دارد. آزمون‌هاي مدل مغز چهارربعي و شيوه تحليل نتيجه در آن به تفصيل روايت شده است و در كتاب دومي هم در تعداد صفحه‌هاي كمتر گزيده‌هاي مناسبي از همان مرجع به چاپ رسيده. و در كنار اين دو كتاب، بازديد از وب‌سايت ند هرمان: http://www.hbdi.com را هم توصيه مي‌كنيم.